Evet, duyduklarımız doğru

İstanbul Nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesi, Atatürk’e hakaret edilen video görüntülerinin yer aldığı Youtube’a erişim yasağı koydu. Aynı mahkeme, akşam saatlerinde, ek bir kararla siteden bu görüntülerin kaldırılması halinde engelin kaldırılacağına hükmetti.

28 Mart 2009 – Güncelleme: Geçen 2 yıla rağmen YouTube yasağı halen devam etmekte. Yasağı kaldırmak için yazının altını okuyunuz.girilebiliyor!

15 Mayıs 2009 – Güncelleme: Geçen 2 yıla rağmen YouTube yasağı halen devam etmekte. Yasağı kaldırmak için yazının altını okuyunuz ve kendiniz YouTube Yasağını Kaldırın.

23 Temmuz 2010 – Güncelleme: Yıllar geçti, Youtube.com‘a giriş halen yasaklı. Her daim IP’leri değişen Youtube.com‘a girmek için kesin bir yol da mevcut değil. DNS’ler  de fayda etmiyor… Ne yapacağım?
Diyorsanız eğer aşağıda kendi hazırladığım ve yasaklar başladığı tarihten beridir güncel  tuttuğum kendi hosts dosyamı paylaşıyorum.

Dünyanın en çok izlenen görüntü paylaşım sitesi Youtube’da Atatürk’e hakaret edilen video görüntülerinin yayınlandığı gerekçesiyle valiliğe başvuru yapıldı. Başvuru üzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı.

( Kaynak: NTVMSNBC )

Öte yandan, YouTube yasağına tepkiler hızla artıyor.

YouTube’nin engellenmesine tepki gösteren Bilişim Derneği Hukuk Çalışma Grubu Başkanı Köksal, “Bir kişinin yüklediği görüntüler yüzünden sitenin engellenmesi özgürlüğü kısıtlar” dedi. Bilişim Derneği Hukuk Çalışma Grubu Başkanı Mehmet Ali Köksal, YouTube’a erişimin engellenmesi ile ilgili olarak yaptığı değerlendirmede, internet sansürünün dünyada kısıtlı demokrasilerde görülen bir uygulama olduğunu açıkladı.

Güncelleme:
İstanbul mahkemesinin koyduğu kısa süreli yasak sonrasında, Türk
İnternet kullanıcıları YouTube sitesine tekrar girebiliyorlar. Türk
Telekom’un kurumsal ilişkiler müdürü Ahter Kutadgu 9 Mart Cuma günü
düzenlediği basın toplantısında, Türk mahkemesinin şirketine yasağın
kalktığını bildirdiğini söyledi.

Popüler video sitesi
mahkemenin Çarşamba günü verdiği karardan bu yana kapalıydı. Site
çağdaş Türkiye’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’e hakaret eden
videolar içerdiği için İnternet hizmet sağlayıcılarınin siteye erişim
sağlamaları yasaklanmıştı. Türk yasalarına göre, “Türklüğe hakaret
etmek” veya adının anlamı “Türklerin atası” anlamına gelen Atatürk’e
iftira atmak yasak.

Çarşamba ve Perşembe günü siteye
girmek isteyen Türk kullanıcılar, “İstanbul Birinci Adli Sulh
Mahkemesi’nin 06.03.2007 tarihli ve 2007/384 sayılı kararı uyarınca”
erişimin askıya alındığını bildiren bir mesajla karşılaştılar.

Yasağın
konmasına yol açan video siteye bir Yunan tarafından konmuştu. Son
derece müstehcen bir dilin kullanıldığı video, Atatürk’ün eşcinsel
olarak resmedildiği bir bilgisayar animasyonuydu.

Animasyon,
Türk ve Yunan YouTube kullanıcıları arasında devam eden ve her iki
tarafın da birbirine hakaret etmek ve kızdırmak amacıyla videolar
yayınladığı “sanal savaşın” son perdesiydi.

Diğer
örnekler arasında Türk ve Yunan F-16 savaş uçakları arasında yaşanan
bir it dalaşı ve “Survivor: Türkiye Yunanistan’a karşı” adlı televizyon
programının Türk yarışmacının Yunan rakibini yendiği son bölümü yer
alıyor.

YouTube, her gün yaklaşık 70 milyon kişinin
ziyaret ettiği, dünyadaki İnternet kullanıcıları arasında en popüler
sitelerden biri. İstanbul mahkemesi siteye erişimi yasaklama kararında,
söz konusu videonun kaldırıldığı doğrulandıktan sonra erişimi tekrar
açacağını belirtti.

Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanı
Paul Doany yasağın konmasından sonra yaptığı açıklamada, “YouTube’un
yaptığının hakaret olduğunu, doğru veya yanlış olduğunu söyleyecek
durumda değiliz. Bize bir mahkeme kararı iletildi ve biz de mahkeme
kararının söylediği şeyi yapıyoruz.” dedi.

YouTube
yasağın konması sonrasında yaptığı açıklamada, “İnternet uluslararası
bir fenomendir ve teknoloji küresel olarak büyük fırsatlar ve bilgiye
erişim sağlayabilmekle birlikte, yeni ve daha önce görülmemiş kültürel
güçlükler de getirebilir.” diyerek şöyle devam ett: “Türkiye’deki
makamlara saygı duyuyoruz ve bu sorunu çözmek için onlarla birlikte
çalışmaya kararlıyız. Ancak söz konusu videonun artık sitede
bulunmadığını da belirtmeliyiz.”

Olay Türkiye’de farklı
tepkilere yol açtı. Bir kullanıcı, “Bize hakaret ederlerse, maddi bir
etki yaratmak için siteye erişimi engellemeliyiz” diyor. Başkalarıysa
hareketin sansür anlamına geldiğini söyleyerek bu fikre karşı çıkıyor.

Ben bu yazıyı yazarken birisi ispanyol, birisi arjantinli olmak üzere 2 arkadaş aynı soruyu soruyorlar…

“What government type do u have?”

“Democracy” demek geçiyor içimden. Ama …

GÜNCELLEME (28/03/2009):

2 Yılı aştı, YouTube.com ve beraberinde bir çok site ha kapatılıyor, ha açılıyor. Başbakan dahi YouTube yasağını kırdığını, halkın da kırması gerektiğinden dem vuruyor. Ülkem saçma yasaklarla kendisine yakışanı yapıyor…

Peki, Youtube.com yasağını nasıl aşabiliriz?

İnternette Youtube Jacker, Anti-Sansur gibi isimleri değişkenlik gösteren bir çok uygulama mevcut. Bu programlar windows sisteminizde bulunan Hosts dosyasını güncelleyeyerek bilgisayarınızdan YouTube.com, MegaUpload.com, DivxForever gibi bir çok site için kullanılan IP adreslerini sisteminize kaydediyorlar. Dolayısı ile sistem youtube.com adresine girmek için istek yaptığınızda telekom gibi bir DNS sunucusuna gidip bu adresleri sormasına gerek kalmadan direkt olarak bağlanıyor. Lakin bu programları denediğimde sisteminizde çalıştığını, kaldırmanın sorun olduğunu vs. gördüm. Bir kaç programın getirdiği ayarları aldım. Genel reklam siteleri için engellemeleri aldım. Hepsini birleştirdim, listeyi temizledim ve bir kısım siteleri güncelledim. Şahsen sorunsuz olarak kullanıyorum. Kullanmak isteyen olursa diye paylaşıyorum. Aşağıdaki dosya’yı indirin. Çift tıklayın. Hepsi bu kadar. Karşınıza bir uyarı ekranı çıkmayacaktır lakin ayarlar yapılacaktır. Artık istediğiniz gibi YouTube’a girebilirsiniz. Ayrıca içerisinde bir çok site için yasak kaldırma da mevcuttur.

http://tr.wikipedia.org/wiki/YouTube’a_Türkiye’den_erişimin_engellenmesi

6 Mart 2007 engellemesi

6 Mart 2007 tarihinde YouTube’a erişimin mahkeme kararı ile engellendiğini gösteren ekran görüntüsü

18 yaşındaki Yunan öğrenci Kostas Papafloratos tarafından “Stavreatos” takma adıyla 3 Mart 2007 YouTube’a yüklenen Mustafa Kemal Atatürk’e hakaret içeren video, Türkiye’de sert tepkiyle karşılaşmıştır.

Bunun üzerine harekete geçen T.C. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Basın Savcısı Nurten Altınok, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne talimat vererek, konuyla ilgili görüntüleri istemiştir. Söz konusu görüntüyü inceleyen Altınok, T.C. İstanbul Nöbetçi 1′inci Sulh Ceza Mahkemesi’nden videoya erişimin engellenmesini talep etmiştir.

6 Mart 2007 tarihinde başvuruyu karara bağlayan mahkeme, 2007/384 sayılı kararında “Mustafa Kemal Atatürk’ün fotoğrafı, Türk Bayrağı üzerine İngilizce küfür içeren yazılar yazılarak aşağılandığı anlaşıldığından talebin kabul edildiği”ni belirtmiştir.

Bu kararın ardından Türk Telekom, YouTube’a erişimi engellemiştir. Erişimin durdurulduğu bu dönem içerisinde Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti’nin Vikipedi ve Google için yaptığı gibi, herhangi bir uluslararası vekil sunucu ya da anonim kullanımı sağlayan web siteleri kullanılarak siteye bağlantı sağlanabilmiştir. Türk Telekom yoluyla YouTube’a bağlanmaya çalışanlar ise, karşılarında Türkçe yazılmış “Bu siteye erişim mahkeme kararıyla engellenmiştir!” yazısı ile hem Türkçe hem de İngilizce yazılmış engelleme kararını bulmuşlardır.

Erişim engelleme kararının ardından YouTube yetkilileri, gerekenin yapılacağını bildirmiştir.[3] İstanbul 1′inci Sulh Ceza Mahkemesi’ne tekrar başvuran Savcı Nurten Altınok, sitedeki hakaret içeren unsurların kaldırılması durumunda erişim yasağının da kaldırılması talebini iletmiştir. Videonun kaldırılması üzerine YouTube sitesine erişim olanağı 6 Mart 2007 tarihinde tekrar verilmiştir.

17 Ocak 2008 engellemesi

17 Ocak 2008 tarihinde YouTube’a erişimin mahkeme kararı ile engellendiğini gösteren ekran görüntüsü

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Türk Ulusu ve Atatürk’e karşı ağır hakaret ve küfür içeren videoları kaldırmayan, bu videoları yükleyen kullanıcılarını da engellemeyen YouTube’a erişim, T.C. Ankara 12. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 17 Ocak 2008 tarihinde aldığı 2008/55 nolu kararıyla engellenmiştir. Kararın dayanağı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun”dur.

16 Ocak 2008 Sivas 2. Sulh Ceza Mahkemesi kararı

İkinci yasak kalkmadan üçüncü yasak da Sivas’tan geldi.

YouTube sitesine erişim yasağı 25 Ocak 2008 tarihinde kaldırıldı.

13 Mart 2008 engellemesi

Siteye erişim 13 Mart 2008 günü bir kere daha Atatürk’e hakaret eden görüntüler nedeniyle Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin kararıyla engellendi.  Bu engellemede önceki seferlerden farklı olarak, farklı DNS sunucuları kullanarak bağlanılmaya çalışıldığında bağlantı sağlanılamamakta ve kullanılan İnternet tarayıcısı siteden cevap gelmediğini belirtmektedir.

Mayıs 2008 engellemeleri

Siteye erişim 5 Mayıs 2008 günü Ankara 11. Sulh Ceza Mahkemesinin, 24 Nisan 2008 tarihli kararı ve Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesinin 30 Nisan 2008 tarihli kararı gereği engellenmiştir. Bu engelleme 12 Mayıs tarihinde sona ermiş ve engelleme bir süreliğine kalkmış olsa da aynı tarihte bu sefer Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesinin 30 Nisan 2008 tarihli kararı gereği tekrar engellenmiştir. Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesinin kararı kaldırılmadan bu sefer Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin, 5 Mayıs 2008 tarihli kararı ile zaten engelli olmasına rağmen yeni bir engelleme kararı çıkmıştır.

Ankara Cumhuriyet Savcılığı Basın Savcısı Nadi Türkaslan 18 Haziran 2008 tarihinde yaptığı basın duyurusunda,YouTube’daki görüntülerin sadece Türkiye veritabanının kaldırıldığını, dünya üzerindeki veritabanının kaldırılmaması ve Temmuz 2008′e kadar sitenin Türkiye’den yetki belgesi almaması halinde süresiz erişimi engelleneceği duyuruldu.

Haziran 2010: Engellemelerin güncellenmesi

4 Haziran 2010 tarihinde Türkiye kullanıcıları Google’ın çeşitli hizmetlerini erişim zorluğu yaşamaya başladılar. Çeşitli işyerleri ve KOBİ’lerin kullandığı Google Apps hizmetleri, Google Harita hizmetleri ve Google’ın çeviri sitesi Google Translation etkilenen hizmetler arasındaydı. Binali Yıldırım 5 Haziran 2010′daki açıklamasında Google’ın diğer hizmetleri için yasaksız olan IP’leri, Youtube sitesine verdiğini ve bu sayede Türkiye’de yasaklanmış olan IP’leri kullanmayarak Türk kullanıcılara erişim sağladığını ve yasağı etkisiz kıldığını idda etti. Youtube’un kullandığı yeni IP’leri yetkililerin yasaklamasının sonucu olarak bu IP’leri kullanan diğer hizmetlere erişim de istem dışı engellenmişti.

GÜNCELLEME (23/10/2010):

Bir başka yere olan yazımdan alıntıdır:

YouTube, ne zaman söylesem aklıma Cem Yılmaz geliyor “Çocukları U-YouTube”

Başbakan’ın dahi girdiği YouTube.com ve bir kısım benzeri mahkeme tarafından sebebi bilinmez bir şekilde yasaklanmış sitelere girmek istiyor musunuz?

Peki gezdiğiniz sitelerde karşınıza çıkan reklamlardan siz de rahatsız oluyor musunuz?

Cevabınız “Evet” ise doğru yerdesiniz. Aşağıya geçiniz.
Cevabınız “Hayır” ise yürüyün de ense traşınızı görelim.
(:

Dosyayı indiriniz: Hosts.06232010.exe (Nomadturk)
http://www.mediafire.com/?02hl2nkzm3z
Güncel dosya tarihi: 23.07.2010

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - -

Sık sorulması muhtemel sorulara cevaplar: (SSMSC)

S: Dosyayı indirdim, çift tıklattım ekrana bir şey çıkmadı normal mi?
C: Normaldir efendim. Program kaşla göz arasında işlemini yapmaktadır.

S: Başka bir şey yüklemem gerekiyor mu?
C: Hayır. Hatta bu amaçlı kullandığınız başka bir program varsa evvelinde kaldırınız.

S: Yükledikten sonra bir şey yapmam gerekiyor mu?
C: Bilgisayarı yeniden başlatmak yapabileceğiniz en iyi ve yegane şeydir.

S: XP’de, Vista’da, Windows 7′de çalışır mı bu meret?
C: He gurban.

S: Bunun piyasada bulunan YouTube Jacker, Anti-Sansur vs. gibi programlardan farkı nedir?
C: Evvela belirteyim ki bu bir program değildir. Windows’un içeriğinde bulunan ve engelleri aşmakta kullanılan Hosts dosyasını engel tanımayan bir sürümü ile değiştirmekten öte bir işlem yapmamaktadır. Mevzu bahis programlar ise ya arka planda çalışmakta ya da kaldırıldığı taktirde tüm tanımları da beraberinde silmektedir. Ayrıca, yukarıda ki linkten indireceğiniz dosya tüm mevzu-bahis benzer programların içeriğini ve dahasını da içermektedir. Güncellemeler, ilaveler, kaldırmalar ve düzenlemeler içermektedir.

S: İyi de, Hosts ne?
C: Hosts dosyası Windows\System32\Drivers\Etc klasörü içerisinde bulunan, notepad ile açıp içeriğini görüntüleyebileceğiniz bir metin dosyasıdır.

S: Hosts ne işe yarar peki?
C: Kısaca açıklamak gerekirse bir siteye girmek istediğinizde, mesela cokh.net, site adresini yazıp enter’a bastığınız an bilgisayarınız cokh.net‘in IP adresi neymiş öğrenmek için DNS sunucusuna bir sorgu gönderir. Kendi bilgisayarında DNS sunucusu barındıran azınlıktan değilseniz eğer bu sorgu ülkem için genellikle Telekom DNS sunucularına gider. Telekom ise bu adrese karşılık gelen IP’yi gerisin geriye size gönderir. Bir engelleme durumunda ise size aslolan IP adresi yerine kendi belirlediği bir IP adresini göndermek sureti ile o siteye erişiminizi engeller. Lakin, eğer site için gerekli IP adresleri Hosts dosyasında tanımlı ise bilgisayarınız DNS sunucusunu sallamaksızın orada tanımlı olan IP’leri kullanarak siteye erişir. Telekom ise bu durumda avucunu yalar.

S: Reklamları engellediğinden bahsetmişsin, neleri? Niye ki?
C: Şimdi efenim, bulunabilecek tüm reklam kayıtları yok bir kez. En popüler olan kayıtlar var. Liste’ye reklam kayıtlarını eklerken MVPS Hosts dosyasından yararlandım. Google, Yahoo vs. gibi en sık karşımıza çıkan reklam sunucularını engelledim. Sonra gittim Türk reklam sunucularını buldum onları da engelledim.
Niye mi? E gezinirken reklam gözükmesin diye. Bir de gereksiz yere reklam görüntüleyerek internetiniz yavaşlamasın diye.

S: Reklam ya da bir siteyi engellemek nasıl oluyor?
C: Şöyle, gerekli IP adresini tanımlamak yerine her bilgisayarın yerel IP adresi olan 127.0.0.1 adresini o site ile bağdaştırdığımız taktirde bilgisayarınızdan o siteye gidecek her istek aslında tekrar bilgisayarınıza döneceğinden erişim sağlanamayacak, reklamlar ya da site gözükmeyecektir.

S: İşin gücün mü yok da bunu hazırladın?
C: Ne yapayım, canım sıkılmıştı. Hem kendi modifiye windows sürümüm için hazırladım ben bunu. Bitince paylaşayım dedim. Fena mı ettik? Alla alla!

S: Başka soru sorabilir miyim?
C: Bilmem, sorabilirsin aklıma gelmeyeni.

Ben de pazar sabahı kalkıp gene oyumu vereceğim, kimin iyi olduğunu düşünüyorsam, kimin daha başarılı olacağını düşünüyorsam (lafda değil, özde) ona vereceğim.

Lakin, bu akşam işten gelirken posta kutumda bulduğum duyuru metni beni biraz, hayır bayağı bir şaşırttı. İlginçtir ki daha evvel bu tarz bir bildiri ile karşılaşmamıştım. Kimler ve hangi amaçlarla dağıtıldı, meçhul. Buyrun, aşağıda mevzu bahis metni harfi harfine yazıyorum diyemeyeceğim, çünkü bildiri bir sürü hatayla dolu. En azından bir kısmını düzeltip ekliyorum. Buyrun,

PARTİYE OY VERMENİN İSLAM’DAKİ YERİ

Müslümanyaptığı işin Allah’ın emrine uygun olup olmadığına dikkat etmelidir. Aksi takdirde bazen öyle işler yapar ki İslam’dan çıkar ama haberi bile olmaz. Oy vermekte imanı bozan tehlikeli işlerdendir. Sebebini biraz açıklamaya çalışalım. Malum olduğu üzere Türkiye lâik bir ülkedir. Yani devlet işlerine din karışamaz. Devlet, Allah’ın indirdiği hükümlerle yönetilemez. Halbuki Allah-u taala’nın bizlere bildirdiğine göre “Kim Allah’ın indirdikleri ile hüküm vermezse işte onlar Kafirlerdir” (Maide 44)

Bir başka Ayet-i Kerime ise “Onların aralarında Allah’ın indirdiği ile hüküm ver. Onların arzularına uyma ve Allah’ın indirdiği hükümlerin bir kısmından seni şaşırtırlar diye de kendilerinden sakın” buyurmuştur. (Maide 49)

Ve yine Türkiye’de demokrasi sistemi vardır. Demokrasi çoğunluğun görüşünün ve fikrinin geçerli olduğu bir devlet yönetimidir. Buna “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” diyerek özetlemişlerdir. Halbuki Allah-u Taala’nın bildirdiğine göre egemenlik ancak Allah’a aittir. Çünkü Yusuf sûresi 40. ayette “hüküm vermek ancak Allah’a aittir” buyurulmuştur. diğer bir ayette: “Dikkat ediniz! Hem yaratmak hem emretmek Allah’a aittir” diye bildirilmiştir. (Araf 54)

İslam dini hem ibadettir, hem siyasettir. İbadetler Allah’ın istediği şekilde olması gerektiği gibi siyaset (devlet idaresi de) Allah’ın istediği gibi olmalıdır. Ama laiklik de demokrasi de Allah’ın istediği bir idare tarzı değildir. Oy vermek ise laikliğe ve demokrasiye evet demektir. Çünkü seçilen bütün parti başkanları ve milletvekilleri laikliğ, demokrasiye, Atatürk’ün ilke ve inkilaplarına bağlı kalacaklarına dair televizyonda halkın karşısında teker teker yemin eder, ant içerler. Oy verenle ise böyle bir yönetim ve böyle yemin eden yöneticileri desteklediklerinden Allah katında mesul olurlar. Çünkü islamda iyi bir işe yardım eden kimse sevap alır, kötü bir işe yardım eden ise günah alır. Bunu Allah-u Taala Kuran-ı Kerimde şöyle bildirmiştir: “Kim iyi bir işe aracılık ve yardım ederse, onun da o işte nasibi (sevâbı) olur. Kim kötü bir işe aracılık ederse onunda ondan bir (günah) payı olur. Allah herşeyin karşılığını vericidir.” (Nisa 85)

Fıkıh kitaplarında yazılı olduğuna göre “Günaha rıza, günahtır. Küfre (kafirliğe) rıza, küfürdür.” Oy vermek is, rızanın da ötesinde bir desteklemedir. Bu sebeple kişinin imanı gider, kafir olur. Peygamber efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmaktadır: “Sizden, her kim bir münkeri (Allah’ın yasak ettiği bir şeyi) görürse, onu eliyle değiştirsin. Eğer eliyle değiştirmeye güç yetiremezse, diliyle değiştirsin. Şayet buna da güç yetiremezse, kalbiyle buğz etsin. İşte bu imanın en zayıf derecesidir.” (Müslim, İman, 78; Tirmizî Fiten. 1I- Nesaî iman 17 İbn Mâce, Fiten, 20)

Hadis-i Şerif’ten anlaşıldığı gibi imanın en zayıf derecesinde kalabilmek için o şeye buğz etmeki kızmak gereklidir. Belki Allah-u Taala’nın istediği yönetim şeklini kurmaya gücümüz yetmeyebilir, ama Allah’ın istemediği bir yönetim şeklini desteklememeye gücümüz mutlaka yeter. Unutmayalım ki bir partiye oy vermek, laik ve demokrasi yönetimine evet demektir. Çünkü hangi parti başa gelirse gelsin, laik ve demokrat bir şekilde idare edecektir.

Laiklik hakkında, Osmanlı Devleti’nin son Şeyh-ül İslam’ı olan Mustafa Sabri Efendi‘nin bir fetvası ve açıklaması vardır ve şöyledir:

“Aslında din ile devlet işlerini birbirinden ayırmak, dini ortadan kaldırma planından başka bir şey değildir. Batıdan gelen veya batı bağlılarının ortaya attıkları bid’atlerin hepsi İslam’ı yıkmak ve müslümanları İslamdan uzaklaştırmak içindir. Fakat bu amaçla ortaya çıkarmış oldukları şeylerin en korkuncu din ile devlet işlerini birbirinden ayırmak anlamına gelen laikliktir.

Laiklik, devlet tarafından halkın dinine indirilmiş bir darbedir.

Laiklik ilkesini kabul eden bir siyasi rejim İslâm hükümlerine baş kaldırmış demektir. Dolayısıyla öncelikle bu hükümet irtidat etmiş sonra da buna itaat edenler mürtedleşmiş sayılır. Siyasi idarede görev alanlar tek tek mürted hükmünü aldıkları gibi bu hükümete itaat eden kitleler de irtidada düşmüş olur. Bu kestirmeden toplu küfre giriş kadar korkunç bir olay tasavvur edilemez.

Birimiz, fert olarak İslâm’ın herhangi bir hükmünü kabul etmediğimiz, dinin sultasını (otoritesini) reddettiğimiz, helâl ve haramdan, emir ve nehiyden birini inkâr ettiğimiz takdirde küfre girmiş (kafir olmuş) oluruz. Peki, toptan Allah’ın sultasını, emir ve nehiylerini helâl ve harama ilişkin ölçülerini reddeden dolayısıyla mürted olduğu şüphe götürmeyen bir idarenin üyeleri hakkındaki hükmünüz ne olacaktır? Cevap: Yalnızca “mürted olmak”, değil mi?”
(Mevkif el Akl vel İlm vel Alem Min Rabbil Alemin c: 4, s: 282)
Hakimiyet Allah’ındır kitabının sayfa 42. Hak Yayınları

O halde mürted (dinden dönmüş) olmamak için, oy verme!

Garip, ne kadar çarpık bir düşünce biçimi. İnsanlar yazılı da olsa bazı şeyleri anlamamak için, yanlış anlamak için öylesine bir çaba gösteriyor ki, şaşırmamak elde değil.

Hangi zihniyet bunu iddia edebilir, bilemiyorum. Gördüğüm hiç bir müslüman bu tarz bir iddiada bulunmadı, bu bir avuç çapulcu ne saçmalıyor anlayamamanın verdiği şok halen bâki. İnternette konudan geçenler hakkında biraz araştırdım, lakin karşıma sahici bir şey çıkmadı, özellikle son fetva ile ilgili ya tamamen uçuk, fanatik bir site, yahut tamamen redci bir grubun sayfası yer alıyor ve genelde hepsi gerçek bilgiyi değil, aksine  çarpıtılmış bilgiyi verdiğinden ne kadar esas tartışılır.

Görebildiğim o ki, surelerden kîsmı parçalar alınarak yorumlanmış, yahut yorumlanmamış demek daha sıhhi olacaktır. Neden derseniz, demeyin, girin inceleyin. Adı geçen surelere ait linkler verdim yukarda.

Bakalım daha nelerle karşılaşacağız…

Ufak bir eklenti : Seçimlerde kime oy vereceğinizi iyi düşünün, tahriklere kanmayın ha!

Artık Webmaster Tools olarak adlandırılan kısım, eskiden ayrı bir araç olan ve Google belleğinden kaldırılmasını istediğiniz URL’lerinizi bildirdiğiniz URL Removal Tool’u içinde barındırıyor.

Bu araç sayesinde, artık var olmayan lakin Google’ın halen var gördüğü URL’lerinizin kaldırılması için başvurmak artık çok daha kolay ve hızlı olacak. Zaten bünyesinde Google tarafında var gözüken ama aslında var olmayan URL’leri bildiren bir araç bulunduran Webmaster Tools iki özelliği tek çatı altında toplayarak Webmasterlara yardımcı olmayı amaçlamış durumda.

Eğer sizde benim gibi sık sık adres değiştirdiyseniz, yahut sitenizde adres değişikliğine neden olacak işlemler yaptıysanız, bu aracı seveceksiniz. Ben şimdiden bir kaç adet değişiklik için başvurdum bile! Yalnız bu özelliği kullanacağınız sayfaların ya erişilmeye kalkıldığında 404 yada 401 hatası veriyor olması, ya robots.txt’den engellenmiş olması yahutda meta bilgilerinden engellenmiş olması gerekli. Ayrıca bir seferde en fazla 100 URL’yi bildirebilirsiniz.

Ayrıntılı bilgi için: Google Resmi Blog’u

Güncelleme: 15.05.2009 YouTube ve diğer yasakları açmak için hosts dosyası çözümü YouTube postasına eklenmiştir.

En son Ekşi Sözlük’ün kapatılmasından sonra, uzun zamandır yazmayı düşündüğüm lakin bir türlü vakit ayırmadığım bir konuyu sizlerler paylaşmak istedim. Türk DNS sunucuları yerine alternatif DNS sunucuları kullanmak. Bu şekilde mahkeme yasakları bizim için geçersiz sayılacaktır! Bunun içinse en kolay, en güzel örnek olan OpenDNS’i tanıtacağım.

OpenDNS nedir?

OpenDNS; kendi tanımlarıyla, internette daha hızlı, güvenli, akıllıca ve güvenilir bir şekilde dolaşmanıza yardım eden bir servistir. Ücretsiz ve hiç bir ek program gerektirmeyen bu servisi kullanarak internette daha hızlı dolaşabilirsiniz.

OpenDNS Kullanmanın Faydaları

OpenDNS Güvenlidir

Kişisel bilgilerinizi çalmaya çalışan ve Phishing Sites olarak adlandırdığımız sitelere tanır ve sizi onlara karşı korur.

OpenDNS Hızlıdır

İnternette her hangi bir sayfaya , emailinize yahut başka bir adrese erişmeye kalktığınız zaman bilgisayarınız öncelikle DNS sunucunuza; örneğin az.cokh.net, az.cokh.net‘in nerede olduğu sorgusunu gönderir. DNS sunucusu bu sitenin bulunduğu sunucunun IP Adresini tesbit ederek bilgisayarınızın sorgusunu yanıtlar. Ancak bundan sonra o siteye erişebilirsiniz. Lakin sunucular bu işi her seferinde tekrar ve tekrar yaparak hem sunucularını yormak hemde sizi bekletmemek amacıyla bu sorguları bir süre ön belleklerinde (cache) bekletirler. İşte OpenDNS bu noktada çoğu diğer DNS sunucusundan daha geniş bir ön belleği olmasıyla öne çıkıyor. Aşağıdaki resimde bu işlemlerin grafiksel halini görebilirsiniz.

OpenDNS Akıllıdır

Çünkü OpenDNS bir sitenin adresini siz her ne kadar yanlış yazsanızda bunu fark eder ve sizi asıl gitmek istediğiniz yere gönderir.

OpenDNS Güvenilirdir

Yavaş bir DNS servisinden daha kötü bir şey varsa oda erişilemez bir DNS servisidir. DNS hizmeti çalışmadığı zaman sizin için internet komple çalışmıyor demektir. OpenDNS servisi bir çok şehirde ve bir çok farklı ağa yayılmış olması sayesinde sizlere yüksek performanslı ve güvenilir bir servis sunmaktadır.



Sanırım bu kadar reklam yeter! Şimdi sıra OpenDNS nasıl kurulur, sistemde yapılması gereken değişiklikler nedir gibi ufak detaylarda. Korkmayın, bu adımları 10 yaşındaki bir çocuk dahi rahatlıkla yapabilir.

1. Adım: Giriş ve Üyelik

Evvela OpenDNS sitesine kaydoluyoruz, aslında bu servisin çalışması için üyelik gerekmemekte. Lakin ben hem istatistik servisinden faydalanmak istediğim için, hem de üye olmayı bir avantaj olarak düşündüğüm için üye olarak başlayacağım.
Eğer Üye olmak istemiyorsanız sizi hemen ikinci adıma alalım.

Öncelikle tarayıcımızın adres satırına www.opendns.com yazarak OpenDNS sitesine erişiyoruz. Site açıldıktan sonra yukarıdaki “Sign In” yazan yere tıklıyoruz.

Açılan sayfa üye girişleri için olan sayfa bu sayfada yapacağımız bir işlem şu an için yok. O yüzden aşağıda; okla belirtilmiş olan yerde, bulunan “Create Account” yazısına tıklayarak üyelik işlemlerimize başlayacağımız siteye geliyoruz.

Bizi karşılayan gayet sade bu kullanıcı kayıt sayfasında yapmanız gerekenler Username (Kullanıcı adı) Email Address (Sisteme kaydolmak istediğiniz email adresiniz, her hangi bir durumda buraya mail atıyorlar ) ve Password (Şifreniz) alanlarını doldurup “Create Account Now” tuşuna tıklamak.

Eğer üyeliğiniz başarıyla gerçekleşti ise üyeliğinizin başarılı olduğuna ve üyeliğinizi onaylamanız için email adresinize gönderilecek olan postanın bir önizlemesi olan sayfa sizi karşılayacaktır.

Email’imize girip gelen postaya onay vermek gerek. Tıklayın…


Artık onay işlemide tamamlandığına göre OpenDNS kullanmaya hazırız. 2. Adıma geçmeden önce tek yapmamız gereken sistemimiz için OpenDNS ayarlarını almak. Bunun için tek yapmamız gereken sitede her hangi bir sayfanın en altında yer alan IP adreslerini kopyalamak olacaktır.

208.67.222.222
208.67.220.220

2. Adım: Sisteminizi Ayarlamak

Her şeyi tamamladığımıza ve OpenDNS IP adreslerini aldığımıza göre artık sistemimizi OpenDNS kullanmak üzere ayarlamanın vakti geldi.

Masaüstü’nde bulunan “Ağ Bağlantılarım” simgesine tak tıklayarak Özellikler‘i seçiniz. Eğer bu simge masaüstünüzde yoksa, Başlat > Ayarlar > Denetim Masası > Ağ Bağlantıları yolunu izleyerek de buraya erişebilirsiniz. Aşağıdaki Adımlar Ağ üyesi bir bilgisayarda yapılmıştır, eğer ADSL kullanıcısı yahut Kablosuz Ağ üyesi olsanızda işlemler pek bir fark göstermeyecektir. Tek yapmanız gereken bu aşamada hangi bağlantıyı kullanıyorsanız onu seçmek olacaktır. Genelde “Çevirmeli Ağ” veya “Lan yada Yüksek hızlı internet” başlıkları altında kategorilendirilmiş olurlar.

Açtığınız pencerede karşınıza gelecek olan “Yerel Ağ Bağlantısı” simgesine sağ tıklayarak gene Özellikler‘i seçiyoruz.

Açılan Yerel Ağ Bağlantısı Özellikler‘i sayfasında okla belirtilmiş olan kısımdan İnternet iletişim Kuralları (TCP/IP)‘yi seçiyoruz ve gene okla belirtilmiş olan Özellikler tuşuna tıklıyoruz.

Resimde gözüken kısım sizde seçili olmayabilir bunun yerine “DNS sunucu adresini otomatik al” seçeneği aktif olabilir bu durumda “Aşağıdaki DNS sunucu adreslerini kullan” seçeneğine tıklıyoruz ve gösterilen yerlere OpenDNS’den aldığımız IP adreslerini giriyoruz.


Aşağıdaki IP’leri girip Tamam‘a tıklıyoruz. İşlem bitmiştir, hepimize hayırlı olsun!

208.67.222.222
208.67.220.220

İşlemler başarıyla gerçekleştimi acaba diye merak ediyorsanız http://www.opendns.com/start/ adresine girip deneyebilirsiniz. Eğer işlem başarılı olduysa aşağıdaki gibi bir ekran sizi karşılayacaktır.

Deneme amaçlı hemen erişimi daha bugün engellenen Ekşi Sözlük‘e girmeyi deniyorum ve Bingo!

Gerçektende şu an gördüğüm gibi Ekşi Sözlük’e http://sozluk.sourtimes.org adresini kullanarak girmeye çalıştığımızda bizi karşılayan şey şu:

Bu siteye erişim mahkeme kararıyla engellenmiştir.

sozluk.sourtimes.org internet sitesi T.C. Eyüp 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 12.04.2007 tarih ve 2007/43 sayılı kararı gereği erişimi engellenmiştir.

Her ne kadar yazarı yahut takipçisi olmasam da, bence bu karar çıkmamalıydı!
Sözlük kullanıcılarını gene IP ezberleme günleri bekliyor diye düşünürken baktımda www.eksisozluk.com adresinden erişime bir engelleme getirilmemiş. Bu da bir şey…

Konuyla ilgili daha detaylı bilgiye NTVMSNBC‘den ulaşabilirsiniz.

Aslında bu konu hakkında çok yazıldı, çok konuşuldu. Özellikle yabancı kaynaklara bakacak olursak neredeyse her sitede en az bir kez “Top Firefox Extensions“, “Best of Firefox Extensions” gibi başlıklarla bu konuya değinilmiş. Lakin Türkçe kaynaklarda bu konuyla ilgili pek bir şey bulamadım, var olanlar ya çok eski, ya çok bayağı. Elbette gözümden kaçan kaynaklarda olmuş olması olasılığı her daim baki. Ayrıca bir şekilde Firefox kullanıcısı olmayı başarmış lakin “Eklenti” kavramının manasından bihaber olduğuna şahit olduğum onca kullanıcıyı gördükten sonra bu konuya birde ben değineyim dedim. Konu başlığı ise “Kullanışlı Firefox Eklentileri” oldu, çünkü hem “En İyi Firefox Eklentileri“, “En Kullanışlı Firefox Eklentileri“, “En Yararlı Firefox Eklentileri” gibi iddialı bir yazı hazırlamak amacında olmayışım, hem de benim için faydalı olan bir eklentinin diğer bir kişiye bir anlam ifade etmeyecek oluşu bunun ardında yatan asıl sebeplerdir. Burada benim kullanıp kullanışlı bulduğum ve sizin de işinize yarayabilecek bir kaç eklentiyi tanıtacağım. Daha fazlasını ise Firefox Extensions adresinden kendiniz bulabilirsiniz.

Nedir bu eklentiler?

İngilizcede Extension olarak adlandırılan; dilimize bire bir çevrildiği vakit aslen uzantı manasına gelmesi gereken lakin eklenti kavramı daha uygun kaçıyor, Eklentiler tarayıcımıza hem yeni özellikler kazandırıyor hemde var olan özelliklerini daha iyi bir seviyeye getirmemize olanak sağlayabiliyor. Örnek vermek gerekirse email hesaplarımı belli aralıklarla kontrol edip yeni posta gelmişmi bana haber veren, sitelerde istemediğim reklamları engellememe olanak sağlayan, bulunduğum sitenin ekran görüntüsünü kaydetmemi sağlayan ve beni önümüzdeki günlerin hava durumu bilgilerinden haberdar eden eklentileri verirsem ne demek istediğim daha net anlaşılacaktır sanırım.

• 1-ClickWeather

Yüklendikten sonra kendisini tarayıcının en alt kısmına yerleştiren bu eklenti istediğiniz il için o an ki ve ertesi günlere ait hava durumu bilgilerine erişmenizi sağlayan bir eklenti. Özellikle sabahları evden çıkmadan bir kere bakmak çoğu zaman sizi donmaktan kurtarabiliyor, tecrübe ile sabittir!


• Adblock

Her web sitesinde neredeyse istisnasız bulunan, zaman zaman boğucu ve hatta rahatsız edici özelliklerde olabilen reklamların köküne kibrit soyu dökmenizi sağlayan bir eklenti olan Adblock, içinde gelen bir takım filtre ile, kendinizin oluşturabileceği filtrelemeler sonucunda neredeyse hiç reklam görmenize olanak sağlamıyor. Tamamen kaldırdığı reklamlar sayesinde içeriği görmenize ve rahat bir nefes almanıza yardım ediyor. Vazgeçilmez bir eklenti! Arzu edenler kullandığım Adblock filtreleri‘ni kullanabilir, indirdikten sonra Adblock Preferences > Adblock Options > Import Filters yolu izlenerek kendi filtrelerinize ekleyebilirsiniz. )
(Aşağıda Webrazzi‘de halen tartışılan Sinema.com‘un reklamlı ve reklamlardan arındırılmış halini görebilirsiniz. Farklar bariz zannımca…)


• All-in-One Gestures

Bu eklenti sayesinde mouse hareketlerine işlevler atayabilir, örneğin sağ tuşa tıklayıp fareyi sağ tarafa götürdüğünüzde ileri sayfaya gitmesi gibi özellikleri kullanabilirsiniz. Bir kere başladıktan sonra bırakması zor, uyarayım. Bilgisayarımın içinde gezerken dahi aramaya başladım bunu!

• Bookmark Duplicate Detector

Eğer siz de benim gibi hoşunuza giden her siteyi sık kullanılanlara ekliyorsanız bir süre sonra aynı siteleri tekrar ve tekrar eklediğinizin farkında olmayacaksınızdır. Yüzlerce site arasından aynı olanları elle bulup ayıklamaktansa bu ufak eklentiyi kullanabilirsiniz. Bu eklenti aynı zamanda yeni ekleyeceğiniz bir kısayolun daha evvel eklenip eklenmediğini kontrol edip sizi anında uyarma marifetine de sahip.


• Chatzilla

IRC kullanıcılarına popüler tarayıclarının içine bir IRC istemcisini yerleştirme imkanı sunan bu eklenti sayesinde ek programlara ihtiyacınız kalmayacak.


• Download Statusbar

Durum çubuğuna o anki downloadların hızı, kalan süresi, download yüzdesi ve miktarı gibi bilgiler yerleştiriyor.


• Extended Statusbar

Bu eklenti Hız, Yüklenme yüzdesi, süre, ve yüklenme oranı bilgilerini Opera browser’daki gibi gösteren bir bar’ı Firefox durum çubuğuna eklliyor.

• FireFTP

Firefox’un içine dahili bir FTP istemcisi olarak yerleşen bu eklenti, özellikle firefox’u Portable olarak kullanan kullanıcılara yanlarında her daim bir FTP istemcisi gezdirme şansı sunuyor.


• FlashGOT

Bilgisayarınızda yüklü olan ve “download manager” olarak nitelendirilen Flashget gibi programlarla entegre olarak çalışarak tek veya sitedeki belli dosyaları yahut her sayfadaki her şeyi indirmenize olanak sağlayarak Firefox’un bu yöndeki açığını kapayan ufak bir eklenti.


• Gmail Manager

Bir ya da birden çok Gmail hesabınızı istediğiniz aralıklarla kontrol edip yeni postanız varmı size kontrol eden, yeni posta geldiği vakit sizi uyaran, tek tıkla posta kutunuza girmenize olanak veren gayet yararlı bir eklentidir.


• Google Reader Notifier

RSS’leri takip etmek için Google Reader kullanan kullanıcılar için gayet etkili bir eklenti bu. En az 2 dakikadan başlayan aralıklarla Google Reader’ı yeniliklere karşı kontrol eden, güncellenen içerikten sizi anında haberdar eden bu eklenti yeniliklerden zamanında haberdar olmanızı sağlıyor.


• ImageBot

Bu eklenti sayesinde Photobucket.com veya Imageshack.us hesaplarınıza resim upload etmek hiç olmadığı kadar kolaylaşıyor. İstediğiniz kadar resmi transfer eden, ekranda geçmişde upload ettiğiniz resimleri ve linklerini gösteren arabirimi ile kullanması çocuk oyuncağı.


• Locationbar²

Locationbar eklentisi Firefox’un adres satırını daha görsel bir hale sokuyor, okunabilirliği arttırıyor.


• Paste and Go 2

Eğer sizde benim gibi sık sık bir adresi kopyaladıktan sonra adres satırına gidip yapıştır dedikten sonra enter’a basıyorsanız bu eklenti yapıştır ve gönder seçeneğini menüye ekliyor.


• Screengrab!

Bu eklenti sayesinde herhangi bir web sitesinin ister istediğiniz bir bölümün isterseniz tüm sayfanın ekran görüntüsünü kaydetmeniz çok kolay. Hatta uzayan sayfaların görüntüsünü dahi kaydediyor.

• ScribeFire

Eski adıyla Performancing olarak bilinen bu eklenti, Blog yazarlarının işlemini kolaylaştırıyor. Wordpress sitelerinizi, Blogger.com ve Wordpress.com hesaplarınızı yönetmenizi, yeni yazı yazmanızı, eski yazılarınızı düzenlemenizi ve işlemlerinizi sitenizin yönetim paneline girmeden yapmanızı sağlıyor. Aslında, şu anda bu yazıyı ScribeFire’la yazıyorum!


• StumbleUpon

Başlı başına bir eklenti olabilecek bu eklenti bilgisayar başında sıkıntıyla geçen vakitlerinizi yok ediyor. Eklentiyi kurduktan sonra üye olmanız isteniyor, üye olduktan ve ilgi alanlarınızı seçtikten sonra tek tuşla ilgi alanınıza yönelik siteleri ziyaret edebilir, beğenip beğenmemenize göre oylayabilir ve bu sayede daha sonra görüntüleyeceğiniz sitelerinde daha iyi belirlenmesine yardımcı olabilir, sisteme kayıtlı bir arkadaşınızla paylaşabilirsiniz. Tek kötü yanı, alışkanlık yapıcı olması!


• Tab Mix Plus

Bu eklenti Firefox’un tab, yani sekme özelliğini geliştirmenize, yeni özellikler eklemenize yardımcı olmak için üretilmiş. Sekmelere geçmiş özelliği, kapatılamayan sekmeler açma özelliği, sekmelerin biçim ve yerlerini değiştirmeniz için ayarlar, yeni tuş kombinasyonları ekleme ve daha sayamayacağım bir çok özelliği bünyesinde barındıran bu eklenti herkes için olmazsa olmaz nitelikde.


• TrashMail.net

İşte Spam‘e bir nebze dur demenize olanak sağlayan harika bir eklenti! Her hangi bir yere mail adresinizi verirken bu eklenti yardımı ile anında aslında var olmayan lakin belli sayıda emaili yahut belli bir süre için her şeyi size yönlendirmeye ayarlanmış, her seferinde değişik olan sanal emailleri Trashmail.net desteği ile oluşturabilir bu sayede asıl email adresinizi gizleyebilirsiniz. Gayet etkili, denedim, biliyorum! (:

Benden şimdilik bu kadar, eğer eksiğimi yahut hatam varsa düzeltmesi size kalmış. Ayrıca, dediğim gibi, bunlar “en iyi bilmem kaç” eklenti değil! Sadece kullanışlı ve kullandığım eklentilerden bir kaçı!

RSS desteği veren sitelerin takiplerini Google Reader kullanarak yapmaktayım, lakin içinden çıkamadığım bir durum söz konusu. Sitelerdeki güncellemeleri göremiyorum, yahut çok geç görebiliyorum! Refresh tuşlarına ne kadar basarsam basayım, fayda etmiyor.
Aşağıdaki ekran görüntülerinden de görebileceğiniz gibi güncellemiş bir siteyi ancak kişisel olarak ziyaret ettiğimde güncellendiğini öğreniyorum!

İlk resimde görebileceğiniz gibi ehcrea.günlük sitesi güncellenmiş. Hatta 2 adet yeni konu var lakin diğer resimden görebileceğiniz gibi ben bundan bihaberim! Google Reader’ın tüm ayarlarını inceledim lakin “şu sıklıkla güncelle” benzeri bir ayarla karşılaşamadım. Lakin, ehcrea.günlük sitesine girip tekrardan RSS adresini alıp; internet tarayıcımı tüm RSS beslemelerini Google Reader’a yönlendirmeye ayarladığım için, bir online rss okuyucu sitesinden test ettiğim vakit görüyorumki, tüm RSS trafiği Feedburner.com adresine aktarılmış olan sitenin RSS dosyası gayet güncel! (bkz: Güncel RSS Dosyası)

Sorun nerede? Google’damı bendemi?

(Not: ben bu yazıyı yazarken; ki gayet oyalandım bu arada, Google’da sonunda güncellemesini yaptı. Yazılar yazıldıktan tahminen 2-3 saat sonrada olsa artık yeni bir içerik olduğunu görebiliyorum. Lakin bazı örneklerde bu durum daha da uzayabiliyor!)

Hamachi, hiç bir ayar gerektirmeden sanal ağ’lar (Virtual Private Network – VPN) oluşturmanızı sağlayacak ufak bir uygulamadır. Başka bir deyişle, Hamachi arkadaşlarınızla sadece Ağ (Network) üzerinden çalışan oyunları oynamanıza, iTunes ve Windows Dosya Paylaşımı gibi hizmetlerden dosya paylaşımınıza, Uzak Masaüstü Bağlantısı kullanmanıza ve benzer işlevlerdeki diğer uygulamaları aynı normal bir ağ ortamındaymış gibi davranarak çalıştırmanıza izin veren programdır.

Hamachi’de Güvenlik

Peer-to-Peer mantığıyla çalışan Hamachi verilerinizi şifreleyerek ana sunucu üzerinden diğer kişilere ulaştırır. Güçlü ve endüstri standartlarına uygun şifreleme algoritmaları sayesinde kişiler arasında gerçekleşen veri alışverişini Hamachi sunucuları dahil kimsenin görmesi söz konusu değildir.

Anlayacağınız, bu program sayesinde gerçekten zevkli anlar yaşayabilirsiniz. İnternetin şart olduğunu göz önüne alırsak alacağınız performans internet hızınızla doğru orantılı olacaktır. Lakin, bugün’e değin uzunca bir süre kullandığım Hamachi nadiren bana sorun yaşatmıştır. Arkadaşlarla yaptığımız Warcraft III – Dota partilerinde genelde çok güzel oyunlar gerçekleşmiş sadece zaman zaman yavaşlamalarla karşılaşmışızdır.

Hamachi Nasıl Kurulur?

Hamachi Kurulumu için ilk yapmamız gereken Hamachi Download sayfasına giderek sistemize uygun hamachi sürümünü indirmek olacaktır. Ben bu yazıyı yazarken çıkmış olan son sürüm olan 1.0.2.1‘in Türkçe sürümünü indireceğim. Sizde dilediğinizi indirin.

Boyutu sadece 977kb olan Hamachi’nin kurulumuda indirmesi kadar hızlı. İndirdikten sonra dosyayı açacak olursak bizi şu ekran karşılayacaktır.

Bu ekranda yapabileceğimiz bir şey yok, İleri diyelim.

Bu ekranda yer alan Sözleşme’yi okuyup “Sözleşmeyi kabul ediyorum” seçeneğini işaretledikten sonra İleri deyip devam ediyoruz.

Karşımıza çıkan bu ekranda Hamachi’nin nereye kurulmasını istediğimizi seçiyoruz. Ben varsayılan klasör olan “C:\Program Files\Hamachi” adresinden memnun olduğum için dokunmuyorum. Bunun hemen altında yer alan kısım ise bize Başlat>Programlar menüsü içinde kangi başlıkla yer almasını istediğimizi soruyor. Hamachi seçeneği makul geliyor bana. Çok etkin olarak kullanmayı düşünmediğim için “Windows’u açtığım zaman Hamachi’yi otomatik olarak başlat” seçeneğini işaretlemiyorum, lakin “Masaüstünde kısayol oluştur” seçeneğini kullanıyorum. Ve İleri diyoruz.

Bu ekranda Hamachi bize bilgisayar güvenliğimizi koruma amaçlı olarak Hamachi üzerinden Windows görevini kapatmak isteyip istemediğimizi soruyor. eğer bu seçeneği işaretlerseniz uzak masaüstü ve dosya paylaşımı özelliklerini kullanamazsınız söylemedi demeyin. Lakin ben ağdan bulaşan virüslere geçit vermemek amacıyla bu seçeneği işaretliyorum ve İleri diyorum. Nede olsa benim amacım sadece oyun oynamak!

Ardından çıkan bu ekranda ise bize Hamachi’nin hangi versiyonunu kurmak istediğimiz soruluyor. Basic ve Premium versiyonlar arasındaki temel fark Basic versiyonunda en fazla 16 olabilen kişi limitinin 256′ya yükseltilmesi ve şifresiz aktarıma izin vererek performansı arttırmasının yanında http://logmeinhamachi.com/compare/ adresinde belirtilen bazı özelliklerdir diyeniliriz. Premium’la işim olmaz, Basic yeter bana derseniz beni takip edin ve İleri deyin.

Gelen ekranda bize “Hamachi yüklemek için hazır. Devam etmek için, Yükle’yi tıklayın.” diye belirtiyor, Yükle deyip yükleme aşamasına geçiyoruz. Bu işlem bir kaç dakikayı bulabilir. Ekranda “Hamachi alıcı programı başarıyla kuruldu.
İlerlemek için İleriyi tıklayın.” yazısını gördükten sonra devam edebiliriz.

Hamachi ‘yi Ayarlamak

Kurulum bittiğine göre artık ayarlara geçebiliriz.

Hamachi sistemimize kurulduktan sonra bizi ilk karşılayan bu ekranda yazanları okumamız gerek.Bu sayede Hamachi’nin işlevleri hakkında bilgi edinebiliriz.

Artık okuduğumuza göre Hamachi’yi aktif hale getirebiliriz. Yalnız bu esnada sorun yaşamamak için Firewall’umuzu ya devre dışı bırakmalıyız yada Hamachi’ye izin veren bir kural oluşturmalıyız. Bundan sonra, ok ile belirtilen düğmeye tıklayarak Hamachi’yi aktif hale getirebiliriz.

Aktif olmak için ilk başta Network’de görünecek olan ismimizi belirliyoruz. Ardından Hamachi sunuculara bağlanıyor ve size özel, eşsiz bir IP numarasını size atıyor.

Sonraki tuşuyla devam ediyoruz.

Bundan sonra Hamachi bizden katılmak istediğim ağı ayarlamamızı istiyor, lakin şu an henüz acemi olduğumuzdan yahut her hangi bir ağ’dan bihaber olduğumuzdan ben hakkımı Yeni ağ oluştur seçeneğini kullanmaktan yana kullanıyorum.

Bu aşamada seçeceğimiz ad ve şifresi önemli. Bunları bir yere not edelim, çünkü ağımıza katılmak isteyenlere bu bilgileri vereceğiz. Unutmadan, bu aşamada büyük/küçük harf kullanımı fark etmektedir. Seçiyoruz seçmesine, lakin benim bu örnekte denediğim The Castle adı ve alternatif olarak denediğim diğer isimler daha önceden alınmış olduğu için ağ’ıma isim olarak sonunda Sıpa şifre olaraksa 11‘i seçiyorum.

Artık Hamachi kurulmuş ve çalışır durumda. Bağlantı durumumuzu sistem sekmesinde bulunan simgeden anlayabiliriz.

Eğer simge örnekteki gibi yeşil yanıyorsa sorunsuzca bağlandınız demektir, yok eğer sarı ise bağlantınızda bir problem vardır. Gri renk ise henüz bağlanmadığınızı ifade eder.

Bu aşamadan sonra tek yapmanız gereken bir arkadaşınızı hamachi kurmaya davet edip kurulumdan sonra istediğiniz bir oyunu; ben arkadaşlarla Warcraft oynamayı tercih ettim, oynamak yahut zevkinize göre bir şey yapmak olacaktır.

Ayrıca, Tercihler kısmına girerek programı kendinize göre biraz ayarlayabilirsiniz.

Hepsi bu kadar!
İyi eğlenceler.

Technorati Tags: hamachi, kurulum, logmein, vpn, sanal network

Bu konuyla ilgili birden çok görüş mevcut. Kimisi yenilebilir diyor, kimisi yenilmez, kimisi dini olarak bakıyor, kimisi bilimsel olarak. Hiç bakmayanlarsa zaten midye tezgahlarını boşaltıyor! İlk önce “Midye nedir? Midyenin işlevi nedir? Midye nerelerde yaşar?” sorularına cevaplar bulmaya ve en sonunda midye yenilir mi yenilmezmi diye bir araştırmaya karar verdim, kendimce. Biraz(!) karmaşık ve teknik bir yazı oldu, ama okumaya değer bence. Eğer ilginizi çektiyse buyrun devam edin…

Teknik Olarak Midyeler

Midye [mussel] [Mytilus galloprovincialis] : Çift kabuklu yumuşakçalar sınıfına mensup bu canlı Yassısolungaçlılar ya da basitçe midyeler birçok adla anılırlar. Yumuşakçalar (Mollusca) kabilesinin (Bivalvia) sınıfındaki canlıları kapsar. Bu sınıfta Protobranchia, Pteriomorphia, Paleoheterodonta, Trigoinoida, Unionoida (tatlısu), Heterodonta, Anomalosdesmata altsınıflarına ayrılır. Bireyleri iki parçalı ve az çok bakışımlı kabuktan oluşurlar. Toplam 30,000 türü kapsar. Bu familyanın en önemli türleri ise Mytilus galloprovincialis (kara midye veya Akdeniz midyesi) ve Mytilus edulis (mavi midye veya Avrupa midyesi), Modiolus barbatus (at midyesi) ve Perna sp., (Afrika midyesi)’dir. Ülkemiz sularında ise Mytilidae familyasının ekonomik olarak değerlendirilen yukarıdaki türlerden Mytilus galloprovincialis ve Modiolus barbatus olmak üzere 2 türü bulunmaktadır. Mytilus galloprovincialis İzmir’den Karadeniz sularına kadar bulunabilirken, Modiolus barbatus en fazla Ayvalık ve civarında görülebilir.

Midyeler solungaçlarını kullanarak suyu filtre ederek beslenirler. Dolaşım sistemleri açıktır. Bir kısmı kayalara tutunarak dururken diğerleri kendilerini çoğunlukla kumlu tabana gömer ve sifonlarını taban yüzeyi üstüne uzatarak beslenir. Kabuk şekilleri çok değişiktir. Yuvarlak, küremsi, yassı, uzunlamasına yassı fromları vardır. Karın bölgelerinde bulunan kaslı ayakları ile hareket ederler. Kara salyangozları hariç diğer yumuşakçalar suda yaşarlar ve solungaç solunumu yaparlar. Midye vücudunun gerisinde biri su girişi diğeri su çıkışına yarayan ve karın ve sırt sifonları adlarını alan iki delik bulunur. Su arkadan öne doğru üzerinde titrek tüyler bulunan solungaçlardan geçerek hareket eder. Su içerisindeki besin maddeleri ağız kısmından geçerken yakalanır. Sudaki malzemenin olduğu gibi filtrelenmesi nedeniyle suyu temizlerler. Sudaki kirleticilerin birikmesi çalışmaları ile kirliliğin izlenmesinde kullanılan önemli organizmalardır.Midyeler suyu filtreleyen tek canlılar değillerdir. Midyelerle birlikte tarak, istiridye gibi yumuşakçalarda, deniz sularında bulunan Dinoflagellalar ismi verilen kamçılı ve ışık saçan deniz algleri (ateş algleri) ve deniz yüzeyinde kırmızı, kahverengi ya da yeşil renkte bir akıntı oluşturup (kırmızı akıntı) ve özel toksinler saçan canlılarla beslenirler. Kabuklu su ürünleri için dinofilagellatalar en önemli besin kaynağıdır. Kabuklu su ürünleri organizma ile birlikte toksini alırlar ve vücutlarında biriktirirler. Dinofilagellatalar tarafından üretilen yaklaşık yirmi kadar toksin bilinmektedir

Midyelerin ve diğer deniz kabuklularının yol açtığı hastalıklar

İnsanlarda paresteziden çizgili adele paralizilerine kadar varabilen nörolojik semptomlara yol açan bu toksinler, bu deniz kabuklularını öldürmemekle birlikte, dokularında birikir. Bunları yiyen balıklar, deniz kuşları ise ölürler. Dinoflagella ve ürettiği toksinlerdeki farklılığa göre üç değişik tablo gelişir. Her üç farklı tabloda da aşağıda belirtilecek olan temel farklılıklar dışında genelde benzer semptomlar görülmektedir. Dilde ve ağız çevresinde uyuşma çoğunlukla başlangıç belirtisidir. Bunu, sorumlu toksine göre değişen birçok çeşitlilikteki nörolojik semptomlar izler. Kollarda ve bacaklarda genel uyuşukluk, koordinasyon bozuklukları, baş dönmesi, uykuya meyil, mantıksız konuşma ve hareketler gelişmeye başlar. Çoğu hastada bulantı, kusma, karın ağrısı, kaşıntı, eklem ağrıları ve titreme gibi belirtiler de bulunabilir.

Felç yapıcı deniz kabuklusu zehirlenmesinde, toksini (saksitoksin) dokularında bulunduran deniz kabuklusunu yiyen insanlarda 30 dakika içinde; yüz felci, bulantı, kusma, bazen de alınan toksin miktarına göre değişmek üzere solunum adalelerinde, mekanik ventilatör tedavisi gerektirecek boyutlarda paraliziler gelişebilir. Midyeler, felç yapıcı kabuklu su ürünü zehirlenmesi için
en büyük tehlikeyi oluşturmaktadır. Zehirlenme, Kaptan George Vancouwer tarafından 1793 yılında tanımlanmıştır. Tıp literatürüne geçen ilk olay 1903 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde meydana gelmiştir. Literatür kayıtlarında, 1927 yılında meydana gelen çok şiddetli salgınlar bulunmaktadır. Amerika’da 1985 yılına kadar 1 000’den fazla olay kaydedilmiştir (8). Daha çok Mayıs-Kasım ayları arasında görülür.

Kış aylarında görülen nörotoksik (brevitoksin) deniz kabuklusu zehirlenmesinde ise tablo daha hafif şiddettedir. Besinin yenmesinden üç saat sonra paresteziler, soğuk-sıcak hissi bozuklukları, bulantı, kusma ve ataksi gelişebilmektedir. Paralizi görülmez. Kırmızı akıntılı denizde sörf yapanlarda toksinin inhalasyonu sonucunda solunum yolu ve mukozalarda irritasyon gelişebildiği rapor edilmiştir.

Kanada dışında görüldüğü rapor edilmeyen toksik ensefalopatik deniz kabuklusu zehirlenmesinde de bulantı, kusma, baş ağrısı, ishal, kısa süreli anterograd hafıza kaybı görülmektedir. Bazı olgularda ciddi boyutlarda hafıza kaybı geliştiği, bu hastaların hipokampusunda nöron kayıplarının görüldüğü bildirilmiştir. Sorumlu toksin, glutamik asit ve kainik asit gibi eksitatör nörotransmitterlere benzer yapıya sahip olan domoik asittir.

Hastalığın spesifik bir tedavisi yoktur, çoğu olgu kendiliğinden ve hızla düzelir.

Felç Yapıcı Kabuklu Su Ürünü Toksinleri (FKT)

Özellikleri ve Bulunuşu : FKT’ler Protogonyaulax, Gonyaulax ve Pyrodinium türü dinofilagellatalar tarafından üretilir. Midye, istiridye ve deniz tarağı gibi su ürünleri bünyelerinde taşırlar. Saksidomus giganteus’dan (bir çeşit deniz istiridyesidir) dolayı saksitoksinler olarak da anılırlar. Formülü C10H15N7O3-2HC ‘dir. Suda çözünebilen, ısıya, soğuğa, asit ortamda, pişirme, haşlama, buhara karşı dayanıklı ve bazik ortamda dayanıksız bir yapıya sahiptirler. Tetrodotoksin gibi guanidium bileşiğidirler ve tetrohidropurin yapısı içerirler. Bu toksinler aynı zamanda kürar benzeri etki yapan azot bileşikleridir. Kürara oranla daha iyi emilir ve elli kez daha iyi sindirilir. Esasen Protogonyaulax türlerinin karakteristik atıklarıdır ve dokuz farklı tipi izole edilmiştir. Bunlar; saksitoksin, gonyatoksin 1, gonyatoksin 2, gonyatoksin 3, gonyatoksin 4, gonyatoksin 5, gonyatoksin 6, gonyatoksin 7 ve neosaksitoksin olarak anılırlar. Çoğunlukla birbirleriyle karışmış olarak bulunurlar. En zehirli olanları saksitoksin ve gonyatoksin 3’dür. FKT-Protoksinlerin Toksinlere Dönüşümü Protogonyaulax türlerinin B1, B2, C1 ve C2 olarak dört ön madde ürettiği tespit edilmiştir. Bunlar düşük zehirliliğe sahiptir. Özellikle yüksek sıcaklıklarda; B1 saksitoksine, B2 neosaksitoksine, C1 gonyatoksin 2’ye ve C2 gonyatoksin 3’e dönüşür. Bu dönüşüm ısıtma ile 25 dakikada, ya da 100 derecede daha kısa sürede ve oda sıcaklığında daha uzun zamanda olmaktadır. Bu dönüşümü sağlayan faktörlerin belirli bazı bağların hidrolizi ile ilgili olduğu saptanmıştır. Bu dönüşümler, yukarıdaki dört maddenin zehirliliklerini sırasıyla 10, 6, 20 ve 5 kat daha artırır. Gonyatoksin 1 ve gonyatoksin 4’ün kendiliğinden varsayılan protoksinleri A1 ve A2’dir. Dönüşümleri sağlayan biyotransformasyon işleminin dinofilagellatalarda olduğu varsayılmaktadır. Protoksinlerin yapısının saptanması gerekmektedir.

Etki Şekli ve Etkileri : Saksitoksin son derece güçlü bir nörotoksindir. Sinir ve kas hücre zarlarında sodyum kanallarını bloke ederler. Solunum güçlüğüne, yüz felcine ve kan basıncının düşmesine sebep olur, damar düz kaslarını doğrudan etkiler ve vazomotor sinirlerde uyarılmayı önler. Etkileri tetrodotoksinden daha kısadır, sinir ve kas aksiyon potansiyel artışını engeller. Saksitoksinin kan basıncı üzerine etkisi doza bağlı olarak değişir. Öldürücü dozun altında veya düşük dozda (örneğin 1.5-2.0 pg/kg’dan az ) kan basıncı ilk önce düşer, yeniden yükselir, sonra muntazaman
ve yavaşça yeniden düşer. Yüksek dozlarda kan basıncı daha hızlı düşer. Bu etki FKT’lerin damar düz kaslarını doğrudan etkilemesi ve vazomotor sinirlerin blokajı ile açıklanabilir.

Zehirliliği : Bu toksinler, renksiz, kokusuz bir sinir zehridir. İnsanlardaki öldürücü dozu 0.3 mg kadardır. Su ürünlerinin yenilebilir et kısmı için belirlenen tolerans limiti 80µg/ 100g’dır. Avrupa Birliği’nin 91/492/EEC sayılı direktifleri ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Su Ürünleri Yönetmeliği’nde FKT oranının (yumuşakçanın tümü veya tüketim ayrılmış parçalarında) biyolojik analiz metoduna veya bilinen diğer bir metoda göre 80µg/ 100g’ı geçmemesi gerektiği ve sonuçlardaki anlaşmazlık durumlarında da referans metodun biyolojik metot olduğu bilinmektedir.

Felç yapıcı kabuklu su ürünü toksinlerine duyarlılık bakımından türler arasında farklılık vardır. Memeliler içerisinde en duyarlı olan insandır. Yaş, cinsiyet, vücut büyüklüğü, metal iyonlarının varlığı zehirliliği etkileyebilir. Arıtılmamış toksin arıtılmış toksinden daha zehirlidir. Sodyum iyonu zehirliliği azaltırken, Ca+2, Ba+2, Sr+2, Mg+2, Ni+2 ,Co+2, Fe+2, Fe+3 iyonları zehirliliği artırır. Zehirlilik birimi olarak “Fare Ünite (FÜ)” kullanılır; 1FÜ = 0.18 pg saksitoksin dihidrokloriddir ve 20 g’lık bir fareyi 10-20 dk içerisinde öldüren toksin miktarıdır (6). Bu zehirler, felç yapıcı kabuklu su ürünü zehirlenmesine sebep olur. Kabuklu su ürünleri bu toksinleri üreten mikroorganizmaları taşımak suretiyle zehirlenmeye sebep olurlar. Felç yapan nörotoksik kabuklu su ürünü zehirlenmesine sebep olan zehirleri alan her organizma onlardan etkilenmez. Örneğin, midye, istiridye vb. deniz kabukluları bu zehirleri hepato-pankreaslarında biriktirerek kendilerini korurlar. Zehir, bu canlılar yardımı ile besin zincirine katılır ve bu canlılar aracılığıyla tüketiciye ulaşır.

Sonuç Olarak

Bunca şeyi okuduysanız ve azda olsa anlayabildiyseniz, midyeler yenmesi durumunda tehlike arz edebilecek ve insan vücuduna ciddi zararları, felç dahi edebilecek olan canlılardır. Özel çiftliklerde yetiştirilen midyeler için Tarım ve Köyişleri Bakanlığının belirlediği, kabul edilebilir bir zehir oranı mevcuttur. Fakat dışarıdan satın alıp yediğiniz o midyeler direk olarak denizden toplandığı için herhangi bir kontrol mevcut değildir ve yemesi daha çok tehlike arz eder. İçlerinde bulundurdukları onlarca toksik madde sayesinde sizi bir çok hastalık ve sinirsel bozukluklara çağırırlar. Kısacası ve bencesi, yenilmemeliler! Lakin, her hâlukar’da yerin ben, “atın ölümü arpadan olsun” diyorsanız.. Afiyet olsun!

Kaynaklar:

1. BESİN ZEHİRLENMELERİNE YAKLAŞIM – Prof. Dr. Alaaddin PAHSA
   
2. MİDYE BİYOLOJİSİ VE YETİŞTİRME TEKNİKLERİ – Aynur LÖK
   
3. FELÇ YAPICI SU ÜRÜNÜ TOKSİNLERİ – Ali BİLGİLİ & Sadık KÜÇÜKGÜNAY
   
4. http://www.ims.metu.edu.tr/DenizSozluk/ABC/m.htm
   
5. http://biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/biovi.htm
6. http://www.onlinebilgiler.com/wp-content/uploads/2006/05/midye.jpg
7. http://www.hedvabnastezka.cz/a_image/2738
8. http://www.starfish.govt.nz/shared-graphics-for-download/zebra-mussel-large.jpg
9. http://www.vattenkikaren.gu.se/fakta/arter/mollusca/bivalvia/mytiedul/mytifile.gif
10. http://www-eve.ucdavis.edu/grosberg/images/organism_photos/mussel%20bed.jpg
11. http://www.aad.gov.au/asset/images/233_ul-Dinoflagellate-Gonyaulax.jpg
12. http://www.cfsan.fda.gov/~frf/pyro.gif
    
    

(Not: Bu yazı kısmen kaynakları verilmiş olan adreslerdeki yazıları toplanarak oluşturulmuştur. Amacı ise sadece kişisel bir merağı tatmin etmektir. Hiç bir şekilde akademik olarak bir değeri yoktur, sanırım. )

E Kodları yahut E Numaraları nedir?

Her gıda katkı maddesine Avrupa Birliği tarafından verilen özel tanıma kodudur. EC kodu olarak da bilinmektedir.

Gıda katkı maddelerinden istenilen özellikler nelerdir?

Gıdaya katılacak katkı maddesi insan sağlığı açısından güvenli olmalı, ancak izin verilen gıdalara ve izin verildiği miktarda katılmalıdır. Katkı maddesi gıdanın bir bileşeninin etkisini azaltmamalı, bir bileşen ile reaksiyona girip yeni ürünler meydana getirmemeli, bir ürünü olduğundan daha taze ve daha ustun göstermemelidir.

Gıda katkı maddeleri nasıl sınıflandırılır?

Gıda katkı maddeleri kendi aralarında:

• Ambalaj gazları gıdanın bozulmadan korunabilmesi için ambalaj içine verilen hava dışındaki gazlar, inert gazlar
• Asitler asitliği artıran, gıdada eksi tat oluşumunu sağlayan maddeler
• Asitliği düzenleyiciler gıdaların asitlik veya alkaliliğini değiştiren veya kontrol eden maddeler
• Ayırıcılar metalik iyonlarla kimyasal kompleks oluşturan maddeler



• Emulgatörler ve emulsifiyerler yüzey gerilimini azaltarak, karıştırılamaz fazların homojen olarak karışımlarını sağlayan maddeler
• Hacim artırıcılar gıdaların serbest enerji değerini değiştirmeden hacmini artıran maddeler
• Jelleştiriciler jel oluşturarak farklı yapılaşmaya neden olan maddeler
• Kabartıcılar gaz oluşturarak hamurun hacmini artıran maddeler
• Kalınlaştırıcılar vizkoziteyi artıran maddeler
• Koruyucular gıdaların mikroorganizma faaliyeti sonucu bozulmalarını önleyen maddeler
• Köpüklenmeyi önleyiciler köpürmeyi azaltan veya tamamen önleyen maddeler
• Köpürtücüler sıvı veya yari-sıvı maddelerde gaz fazın homojen dağılımını artıran maddeler
• Modifiye nişastalar bir veya bir kaç kimyasal içlemden geçirildikten sonra elde edilen özel nişasta ürünleri
• Nem tutucular düşük nemli ortamdan etkilenip gıdaların kurumasını önleyen veya toz gıdaların sulu ortamda çözünmesini engelleyici maddeler
• Oksitlenmeyi önleyiciler oksidasyonun neden olduğu bozulmaları önleyen maddeler
• Parlatıcılar dış yüzeye uygulandığında parlak bir görünüm ve koruyucu bir tabaka sağlayan maddeler
• Renklendiriciler renk oluşumu veya renk düzenleyici olarak katılan maddeler
• Sertleştiriciler dokuları sert ve gevrek tutan veya mevcut jelleştiriciler ile reaksiyona girerek jel üretimini sağlayan veya güçlendiren maddeler
• Sevk ediciler gıdanın bulunduğu kaptan dışarı çıkmasını sağlayan hava dışındaki gazlar
• Stabilizörler gıdaların renk yapı gibi özelliklerini koruyan maddeler
• Taşıyıcılar uygulama ve kullanımı kolaylaştırmak amacıyla teknolojik fonksiyonlarını değiştirmeden katkı maddelerini fiziksel yollarla modifiye eden maddeler
• Tat-koku düzenleyiciler mevcut tat ve kokuyu artıran veya öne çıkaran maddeler
• Tatlılaştırıcılar tat ve lezzeti düzenleyen sekersiz maddeler
• Topaklanmayı önleyiciler gıda partiküllerinin birbirine yapışmasını önleyen maddeler

  olmak üzere sınıflandırılırlar.

RENKLENDİRİCİLER

(E100-E181)

E100 Curcumin: Curcuma (Turmeric – Zerdeçal) bitkisinin köklerinden elde edilir, portakal sarısı rengindedir, suni olarak da üretilir. Peynir, margarin, pişmiş yiyecekler, et ürünleri ve fırın tatlıları başta olmak üzere geniş bir ürün yelpazesinde kullanılır. Aşırı dozda alınmadığı taktirde bir yan etkisi yoktur. Hint yemeklerinin başlıca baharatlarındandır. Pişmiş ürünler, konserveler, yoğurtlar, bisküviler, patlamış mısır, soslar gibi ürünlerde bulunabilir. Annotto (E160b) ile beraber peynir, kuru karışımlar, salatalar, margarine ve tereyağlarında renklendirici olarak kullanılabilir.

E101 Riboflavin: Riboflavin sarı ve portakal rengindedir. Kuvvetlendirici olarak kullanılmasının yanı sıra renklendirici olarakda kullanılır. Doğal olarak sebzelerde bulunur. Yumurta, süt, karaciğer ve böbrekten de elde edilir. Margarin, soslar, meyve suları, bebek mamaları ve işlenmiş peynirde kullanılır. Işıkla teması halinde bozulur.

E101a Riboflavin-5′-Phosphate: Başlıca E101 Riboflavin’in kimyasal reaksiyona uğrayıp dehidrasyona uğramış monosodium tuzundan oluşur. Bebek mamalarında, süt ürünlerinde, şekerlerde ve şeker ürünlerinde bulunur. Genellikle genetik olarak modifiye edilmiştir.

E102 Tartrazine, FD&C Yellow No.5: Sentetik azottan üretilir. Renkli içecekler, tatlı, reçel, tahıl, çerez, hazır pudingler, mayonez, yoğurt, konserve balık ve hazır çorbalarda kullanılır. Aynı zamanda ilaç kapsüllerinde bulunur. Brilliant Blue FCF (E133) ile beraber kullanılarak konserve fasülye üretimindede kullanılabilir. Genellikle astım krizine (FDA bunu onaylamasa da) ve çocuklarda kurdeşene (FDA’nın tahmini 1/10 000) neden olduğu bilinir; ayrıca tiroid tümörü, kromozom hasarı, kurdeşen, hiperaktivite ve aspirin duyarlılığı, alerjik vakalar, görme bozukluğu, migren, kaşıntı, deride kızarıklıklar ile de ilişkilendirilir. Çocuklar tarafından kullanılması tavsiye edilmez. Norveç ve Avusturya’da yasaklandı.

E104 Quinoline Yellow, FD&C Yellow No.10: Disülfonik (disulphonic) asidin disodium tuzu. Ruj, saç bakım ürünleri, kolonya üretimi ve eczacılıkta kullanılır.Çocuklar tarafından kullanılması tavsiye edilmez. Deri yangısına neden olur. Avustralya, Amerika, Japonya ve Norveç’te yasaklandı.

E107 Yellow 7G: Sentetik kömür katranı ve sarı azotlu boya. Özellikle aspirine duyarlılığı olan astım hastalarında alerjik reaksiyon görülebilir; tipik ürünler hafif içeceklerdir; HACSG sakınılmasını öneriyor. Avustralya, Japonya, Norveç, İsviçre, İsveç ve Amerika’da yasaklandı.

E110 Sunset Yellow FCF Orange Yellow S FD&C Sarı No:6: Sentetiktir. tahıl, pasta, tatlı, çerez, dondurma, içecek ve konserve balık ayrıca Berocca, Polaramine ve Ventolin şurup gibi ilaçların üretiminde kullanılır. Yan etkileri kurdeşen, Rinit (burun akmasi), Burun tıkanıklığı, Alerji, Hiperaktivite, Böbrek tümörü, Kromozom hasarı, Karın ağrısı, Bulantı ve Kusma, Hazımsızlık ve İştahsızlıktır. Hayvanlarda tümöre neden olduğu görülmüştür. Norveç’te yasaklandı.

E120 Cochineal, Carmic Acid, Carmines: Kaktüsle beslenen ve güneş ışını, sıcak su yahut ısıyla karşaştığı taktirde ölen bir böcek olan Dactylopius coccus böceğinin ezilmesiyle elde edilir. Alkollü içeceklerde Calcium Carmine’le beraber kullanılan çözeltisiyle geniş bir ürün yelpazesinde kullanılır. Ammonium Carmine’le beraber Alkollü içecekler, fırınlanmış mamüller, bisküviler, tatlılar, içecekler, buz, pasta yan ürünler ve cheddar peyniri, bazı tatlılar ve sosların türevlerinde bulunur. Alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Çocuklar tarafından kullanılmamalıdır.

E122 Carmoisine, Azorubine: Sentetik bir kömür katranı türevi. Astımlılar ve aspirin alerjisi olanlarda kötü reaksiyonlar yapabilir. Tipik ürünler şekerleme, marzipan ve jölelerdir. Çocuklar tarafından kullanılmaması tavsiye edilir. Japonya, İsveç, Amerika, Avusturya ve Norveç’te yasaklandı.

E123 Amaranth, FD&C Red 2: Aynı ismi taşıyan bir bitkiden üretilir. Morumsu kırmızı bir rengi vardır. Kek, meyve tatlı dolgular, dondurmalar ve jölelerde kullanılır. Astım, egzama ve hiperaktiviteye neden olur. Çocuklar tarafından kullanılmaması tavsiye edilir. Bazı hayvanlara yapılan testlerde doğum kusurları ve cenin ölümleri görülmüştür. Kanserojen olabilir. Avusturya, Amerika, Rusya, Norveç ve diğer bazı ülkelerde yasaklandı.

E124 Ponceau 4R, Cochineal Red A, Brilliant Scarlet 4R: Sentetik kömür katranı. Tatlılarda, jöle’de (tatlı), konserve deniz ürünlerinde ve konserve çilekde, keklerde ve hazır çorbalarda bulunabilir. Hayvanlarda kanserojen, astımlılar ve aspirin alerjisi olanlarda kötü reaksiyonlar yapabilir. Çocuklar tarafından kullanılmaması tavsiye edilir. Amerika ve Norveç’te yasaklandı.

E127 Erythrosine, FD&C Red 3: Konserve kiraz ve kişne, konserve sebze, muhallebi, tatlı, pasta, çikolata, sosis, salamura zeytin ve çerezlerde kullanılır. Dişlerdeki plak’ları ortaya çıkartma amaçlıda kullanılır. Işığa karşı duyarlılığa ve thyroid (tiroid) hormonu seviyesini arttirip hyperthyroidizm‘e neden olabilir. 1990 yılında farelerde yapılan çalışmada thyroid kanserine neden olduğu saptanmıştır. Çocuklar tarafından kullanılması tavsiye edilmez. Avustralya, Amerika ve Norveç’te yasaklandı.

E128 Red 2G: Kırmızı, sentetik kömür katranı yada azo boyası. Genellikle pişmiş et ürünleri ve sosislerde bulunur. Fakat aynı zamanda salam ve içeceklerde de bulunabilir. Kandaki hemoglobinine karışabilir. Çocuklar tarafından kullanılması tavsiye edilmez. Avustralya ve İngiltere dışındaki diğer bazı ülkelerde yasaklandı.

E129 Allura Red AC, FD&C Red 40: Portakal rengi – Kırmızı bir renge sahiptir. Amerikada yasaklanan E123 Amaranth’ın yerine kullanılmak üzere ortaya çıkarılmıştır. Sentetiktir. Tatlılar, içecek ve garnitürlerde, eczacılık ve kozmetik ürünlerinde kullanılır. Aspirin’e duyarlı insanlarda ve astım hastalarında diğer renklendiriciler kadar olmasa da kısmi alerjik ve müsamahasızlık tepkilerine neden olabilir. Farelerde kanser ile ilişkilendirilmiştir. Danimarka, Belçika, Fransa, Almanya, İsviçre, İsveç, Avusturya ve Norveç’te yasaklandı.

E131 Patent Blue V: Koyu mavi renkli sentetik kömür katran boyası. Nefes alma sorunları, kaşıntı, mide bulantısı ve ürpertilere neden olabilir. Deri hassasiyetine de neden olduğundan alerjik reaksiyonları olan kişilerin kullanmaması tavsiye edilir. Çocuklar tarafından kullanılmaması tavsiye edilir. Avustralya, Amerika ve Norveç’te yasaklandı.

E132 Indigo Carmine, Indigotine, FD&C Blue 2: Sentetik kömür katranı türevi. Yaygın olarak tablet ve kapsüllere eklenir, ayrıca dondurma, tatlı, fırınlı mamuller, şekerleme ve bisküvilerde kullanılır. Aynı zamanda böbrek işlevselliğini test amaçlı renklendirilmiş üre’nin teşhisinde kullanılır. Bulantı, kusma, yüksek tansiyon, deri döküntüsü, solunum sorunları ve diğer alerjik reaksiyonlara neden olur. Norveç’te yasaklandı.

E133 Brilliant Blue FCF, FD&C Blue 1: Mavi sentetik kömür türevi. Genellikle E102, Tartrazine, ile bileşik oluşturarak yeşil tonlarını elde etmekte kullanılır. Alüminyum çözeltisi ve amonyum tuzundan sentetik olarak elde edilir. Mandıra ürünleri, işlenmiş fasulyeler, tatlılar ve içeceklerde kullanılır. Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, İspanya, İsviçre, İsveç, Avusturya ve Norveç’te yasaklandı.

E140 Chlorophylls, Chlorophyllins: Doğal olarak tüm bitkilerde bulunan yeşil renkli vetosentezden sorumlu organel. Saf formunda elde edilmesi zordur. Genel olarak ısırgan otu, çim, ıspanak’dan aseton, ethanol, petrol ürünleri, metilen ketol ve diachloromethane kullanılarak elde edilir, aynı işlemle E161b, Lutein, de açığa çıkartılır. Mum ve yağların boyanmasında, sakızlarda, katı ve sıvı yağlarda, dondurma, hazır çorbalar, sabunlar, tatlılar ve doğal olarak yeşil sebzelerde kullanılır.

E141 Copper Complexes, Copper complexes of chlorophyllins, and chlorophylls: Klorofil’lerden (E140) elde edilen zeytin yeşili rengi kompleks, bilinen yan etkisi yoktur. Genellikle bazı peynir çeşitler, sakızlar, dondurma, bazı soslar, hazır çorbalar, yeşil sebzeler ve sıvılarda saklanan meyvelerde bulunur.

E142 Green S: Yeşil renkli sentetik kömür katranı türevi. Konserve bezelye, nane, jöle ve soslarda, paketlenmış ekmek kırıntısı ve kek karışımlarında kullanılır. Hiperaktivite, astım, uykusuzluk ve kurdeşen’e neden olduğu bilinmektedir, lakin belli bir miktarın üstünde alınmadığı taktirde zararı yoktur. Kanada, Finlandiya, Japonya, İsveç, Amerika ve Norveç’te yasaklandı.

E150(a) Plain Caramel: Koyu kahverengi’den siyaha kadar uzanan renklerde, genetik olarak modifiye edilmiş ürünlerden elde edilmiş elde edilebileceği gibi şeker kamışı ve şeker pancarından da elde edilir. İstiridye, çörekler, soya, pastalarda dekoratif amaçlı kullanılan maddelerde, glikoz tabletlerinde, yumuşak içeceklerde ve özellikle kola’da meyveler, konserve soslar, bira, viski, bisküvi, sirke ve turşularda kullanılır.

E150(b) Caustic sulphite caramel: (bkz:E150(a))

E150(c) Ammonia caramel: (bkz:E150(a))

E150(d) Sulphite ammonia caramel: (bkz:E150(a))

E151 Brilliant Black, Black PN: Menekşe-Siyah renkte kömür katranı türevi. Kahverengi soslar, tatlılar, hazır çorbalar, yumuşak içecekler, dondurma, hardal ve kuş üzümü keklerde kullanılır. Danimarka, Belçika, Kanada, Finlandiya, Fransa, Almanya, Japonya, İsviçre, İsveç, Avusturya, Avustralya, Amerika ve Norveç’te yasaklandı

E153 Carbon Black, Vegetable Carbon: Mangal kömürü boyası. Et, kan, kömür, çeşitli katı yağlar yada çam sakızından elde edilebilir. Aynı zamanda yanmış sebzelerden ve dolayısıyla genetik olarak modifiye edilmiş ürünlerden de elde edilebilir. Reçel, jöle ve meyan kökünde kullanılır. Avustralya’da yalnızca bitkisel kökenli olanına izin verildi, bağımlılık etkisinden dolayı Amerika’da yasaklandı

E154 Brown FK, Kipper Brown: 6 sentetik azotlu boyanın diğer renklendiriciler ve sodyum chloride ve/veya sodyum sülfat ile birleşiminden oluştuğu tahmin edilen kahverengi bileşik. Tütsülenmiş ringa ve uskumruda bulunur, aynı zamanda pişmiş salam ve cipslerde bulunabilir. İngiltere hariç tüm Avrupa Birliğinde yasaklandı. Aynı zamanda Avusturya, Avusturalya, Canada, Finlandiya, İrlanda, Japonya, Norveç, İsviçre ve Amerika’da kullanımı kısıtlandırıldı.

E155 Brown HT, Chocolate brown HT: Kahve rengi kömür katranı türevi. Genellikle çikolatalı keklerde kullanılır. Astımlılar ve aspirin alerjisi olanlarda kötü reaksiyonlar yapabilir. Deri duyarlılığına neden olduğu bilinir. Kullanımı Avustralya, Avusturya, Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, Norveç, İsviçre, İsveç ve Amerika’da yasaklandı.

E160(a) Alpha-carotene, Beta-carotene, Gamma-carotene: Genellikle sarı ve portakal rengi bitkiler olmak üzere havuç, yeşil yapraklı bitkiler ve domatesde bulunur. İnsan vücudu onu karaciğerde ‘A Vitamin’ine dönüştürür. Işıkla teması halinde yok olur. Ticari olarak laboratuvar ortamında da üretilebilir. Tereyağı, margarinler, kekler, süt ürünleri ve yumuşak içeceklerde bulunur. Vejeterjanlar bazı üreticilerin genellikle balıklardan elde edilen E441‘i ; gelatin, stabilizer olarak kullandığını göz önünde bulundurmaları gerekir.

E160(b) Annatto, Bixin, Norbixin: Annatto ağacının meyvesi olan Bixa orellana’dan elde edilir. Gövde ve kumaş boyası, peynir boyası, tereyağı, margarin, tahıl, çerez, çorba, vernik üretiminde, ayrıca eczacılıkta (balgam sökücü olarak) ve tekstil sektöründe kullanılır. Kurdeşene neden olduğu bilinir.

E160(c) Paprika Extract, Capsanthin, Capsorubin: Meyve kabukları ve kırmızı biber tohumlarından elde edilen kırmızı-portakal renkli bileşen. Avustralyada yasaklandı.

E160(d) Lycopene: Domates ve pembe greyfurttan elde edilen kırmızı renkli karotenoid. Kanser riskini azaltabilir. Kullanılmamaktadır. Eğer yaygın kullanımı söz konusu ise muhtemelen genetik olarak modifiye edilmiş mahsüllerden elde ediliyordur.

E160(e) Beta-apo-8′ carotenal (C30): Kırmızı-portakal rengi, gıda boyası olarak kullanıldığı vakit genellikle sentetiktir. Portakal ve mandalinadan elde edilir ve bilinen bir yan etkisi yoktur.

E160(f) Ethyl ester of beta-8′-carotenic acid: E160e benzeridir. Portakal rengindedir ve bilinen bir yan etkisi yoktur.

E161(b) Xanthophylls – Lutein: E161Xanthophylls grubunun üyeleri isimlerini Yunan Xanthos(Sarı) kelimesinden alır. Doğal olarak yeşil yaprakta, kadife çiçeği ve yumurta sarısında bulunur.

E161(g) Xanthophylls – Canthaxanthin: sarı renk; retinol; bazı mantar, kabuklu hayvan, balık ve flamingo tüyünde bulunur. Doğaldır.

E162 Beetroot Red, Betanin: Koyu kırmızı/mor renktedir. Pancar kökünden elde edilir. Tatlılarda, dondurma, jöle, şekerlerde, likör ve bazı soslarda bulunabilir. Bilinen bir yan etkisi yoktur, lakin nitrat içerdiğinden dolayı bebekler ve küçük çocuklarda kullanılmaması gerekir.

E163 Anthocyanins: Menekşe rengi, çiçek ve bitki kaynaklı. Yoğurt, mandıra ürünleri, dondurma, jöle, yumuşak içecekler, domates, havuç, sebze çorbaları ve şekerlerde bulunabilir. Güvenli olduğuna inanılıyor.

E170 Calcium carbonate, Chalk: Doğada genellikle tebeşir olarak bulunur. Kaya minerali, mermer, sarkıtlar, mercan, inciler yumurta kabukları( %94 kalsiyum karbonat içerir), çeşitli deniz canlılarının kabukları veya kemikten elde edilir. Bisküvi, ekmek, kekler, dondurma, vitamin, diş macunu, beyaz boya, temizleme tozları, diyakoz şarabı, konserve sebze ve meyvede kullanılır; yüksek dozlarda zehirlidir

E171 Titanium dioxide: Beyaz renkli titanyum dioksit doğal ilmenit mineralinden elde edilen demir ve titanyum oksit karışımı, metalik oksit bir mineraldir. Diş macunu ve beyaz boyada, şekerlerde renklerin karışmasını engellemek amaçlı ve ilaç yapımında kullanılır. Bilinen bir yan etkisi yoktur. Su kirliliğine neden olur. Kullanımı Almanyada yasaklandı.

E172 Iron oxides / hydroxides: Siyah, sarı ve kırmızı renklere sahip doğal demir pigmentleri. Ferrous sülfat çözeltisi ve Alkalik Chloride’ın sıcak havada oksitlenmesi sonucu elde edilir. Bu sayede demirin bırakılması sağlanır. Som balığı ve karides ezmesinde, tatlılarda ve keklerde kullanılır. yüksek dozlarda zehirlidir. Kullanımı Almanyada yasaklandı.

E173 Aluminium: Bauxite madeninin eritilmiş halinden elde edilen gümüşi beyaz bir madde. Kimyasal formundan dolayı alüminyum doğada metal formunda bulunmaz. Lakin bileşenlerine bir çok kaya, bitki ve hayvan çeşidinde rastlanabilir. Yüksek dozda alımı halinde metabolizmadaki fosfor ve kalsiyum üzerinde kötü etkileri olup kemik erimesine neden olabilir. Avustralyada kullanımına izin verilmemektedir.

E174 Silver: Gümüş. Uzun süreli kullanımı halinde böbreğe zarar verebilir. Gözlerde mavi-grimsi bir renk bozukluğuna, burun, genz, boğaz ve deride tahribata neden olabilmektedir. Avustralyada kullanımına izin verilmemektedir.

E175 Gold: Altın. Dünyada üretilen miktarın 2/3′ü Amerika, Rusya, Güney Afrika ve Avustralyada çıkarılır. Tatlılarda dış dekoratif amaçlı kullanılabilir. Kimyasal olarak aktif bir formu yoktur ve bu yüzden zararsız denilebilir. Lakin kaçınılmasında yarar vardır. Avustralyada kullanımına izin verilmemektedir.

E180 Pigment Rubine, Lithol Rubine BK: Kızılımsı bir sentetik azot boyası. Astım hastaları, burun iltihabı, deri hastalığı olan kişilerin kullanımı halinde hastalık semptomları daha kötü bir hal alabilir. Kullanımı Avustralya’da yasaklanmıştır.

E181 Tannic acid, Tannins: Alkolde berraklaştırma amaçlı kullanılır. Fındık ve oak ağacı dallarından elde edilir. Doğal olarak çayda bulunur. Demir emilimini engellediğinden  anemi’si olanlar kullanmamalıdır.

KORUYUCULAR

(E200-E290)

E200 Sorbic acid doğal yolla etli ve zarlı kabuksuz meyvelerden, sentetik olarak da ketenden elde edilir; deri tahrişi yapabilir

E201 Sodium sorbate bilinen yan etkisi yok

E202 Potassium sorbate bilinen yan etkisi yok

E203 Calcium sorbate bilinen yan etkisi yok

E210 Benzoic acid benzoin çiçeği, phenlycarboxylic acid, carboxybenzene olarak da bilinir; Asya’da bulunan ‘Benzoin’ ağacından sızan reçineden elde edilir; alkollü içecek, fırınlı mamuller, peynir, çiklet, çesni, dondurulmuş mandıra ürünleri, yumuşak tatlı ve likör üretiminde, kozmetik ürünlerde, eczacılıkta öksürüge karşı antiseptik ve mantara karşı merhem yapımında kullanılır; astıma (özellikle ’steroid astım’a), sinirsel bozukluğa, sulphur bisulphite (222) ile reaksiyona ve çocuklarda hiperaktiviteye neden olarak gösterilir

E211 Sodium Benzoate: Bakteri ve Mantar oluşumunu engellemek amacıyla koruyucu madde olarak kullanılır. Sadece asitli ortamlarda etkilidir. Antiseptik olarakda kullanılır. Barbekü sosu, havyar, meyve tatlıları, margarin,  hıyar turşusu, lolipoplar, portakal suları, fırınlı mamüller, et ve sür ürünlerinde kullanılır. Lezzet verici ve kötü tatları engellemesiyle bilinir. Astım ve aspirin duyarlılığı olan kişiler yahut deri hastalığı olan kurdeşene sahip olan kişilerde alerji etkilere ve/veya hastalık semptomlarının tartrazine (E102) ile birleşmesiyle kötü etkileri olabilir. Ağız yoluyla alınan bir çok ilaçta (Actifed, Phenergan and Tylenol gibi) kullanılır. Çocuklar tarafından kullanılmaması tavsiye edilir.

E212 Potassium benzoate alerjik geçmişi olanlarda reaksiyonlara neden olabilir; kullanım için (bkz: e210)

E213 Calcium benzoate bkz 212

E214 Ethyl p-hydroxybenzoate bazı ülkelerde yasaklandı

E215 Sodium ethyl p-hydroxybenzoate bazı ülkelerde yasaklandı

E216 Propyl p-hydroxybenzoate alerji ile ilgili olabilir

E217 Sodium propyl p-hydroxybenzoate bazı ülkelerde yasaklandı

E218 Methyl p-hydroxybenzoate alerjik reaksiyonlar mümkün, deriye zararlı

E219 Sodium methyl p-hydroxybenzoate bazı ülkelerde yasaklandı

E220 Sulphur dioxide kömür katranından saplanır, sülfür ve alçıtaşının yanması ile üretilir; tüm sülfürlü ilaçlar zehirlidir ve kullanımı sınırlandırılmıştır (Amerika’da, FDA** çiğ meyve ve sebzelerde kullanımını yasaklamıştır); astım nöbetlerini azdırdığı ve böbrek fonksiyonları zayıflamış olanlarda metabolizmayı zorladığı, ‘B1 vitamini’ni yok ettiği bilinir; tipik ürünler bira, hafif içecekler, kurutulmuş meyveler, meyve suyu, likör, şarap, sirke ve patates ürünleridir

E221 Sodium sulphite taze portakal suyunda kullanılan berraklaştırma ajanı; bkz 220

E222 Sodium hydrogen sulphite bkz 220

E223 Sodium metabisulphite tedavi ajanı; bkz 220

E224 Potassium metabisulphite bkz 220

E225 Potassium sulphite bkz 220

E226 Calcium sulphite bazı ülkelerde yasaklandı

E227 Calcium hydrogen sulphite bazı ülkelerde yasaklandı

E228 Potassium hydrogen sulphite bkz 220

E230 Biphenyl, Diphenyl tarimsal amaçlarla kullanılabilir; tipik ürün türünç meyvesidir; bazı ülkelerde yasaklandı

E231 Orthophenyl phenol tarimsal amaçlarla kullanılabilir; tipik ürünler armut, havuç, seftali, erik, erik kurusu, sarmasik patatesi, türünç, ananas, domates, biber, kiraz, tüysüz seftalidir; bazı ülkelerde yasaklandı

E232 Sodium orthophenyl phenol bkz 231

E233 Thiabendazole tarimsal amaçlarla kullanılabilir; tipik ürünler türünç, elma, armut, patates, muz, mantar, et ve süttür; bazı ülkelerde yasaklandı

E234 Nisin bakteriden sağlanan bir antibiyotik; birada, islenmış peynir ürünlerinde, domates ezmesinde bulunur

E235 Natamycin bakteriden sağlanan bir küf önleyici; bazen candidiasis’in ilaçla tedavisinde kullanılır; bulantı, kusma, anorexia, ishal ve deri tahrişine neden olur; tipik ürünler et ve peynirdir

E236 Formic acid bazı ülkelerde yasaklandı

E237 Sodium formate bazı ülkelerde yasaklandı

E238 Calcium formate bazı ülkelerde yasaklandı

E239 Hexamethylene tetramine bazı ülkelerde yasaklandı

E249 Potassium nitrite renk baglayici ve et için kür ajanı; nitritler vücudun nefes daralmasi, bas dönmesi ve bas ağrısı ile sonuçlanabilecek oksijen taşıma kabiliyetini etkileyebilir; potansiyel kanserojendir; bebek ve küçük çocukların gıdalarında izin verilmemıştir

E250 Sodium nitrite hiperaktivite ve diğer yan etkilere neden olabilir, potansiyel kanserojendir, nitrosamine’i olusturmak için midede kimyasallarla birlesebilir; bir çok ülkede sinirlandirilmıştir, HACSG* sakınılmasını öneriyor

E251 Sodium nitrate dölleyici olarak nitrik asit’in üretiminde ve mayalanmış et ürünlerinde kullanılır (bkz 250)

E252 Potassium nitrate hayvan artıklarından veya bitkilerden sağlanabilir; barut, patlayici, gübre üretiminde ve etin korunmasinda kullanılır; hiperaktivite ve diğer yan etkilere neden olabilir, potansiyel kanserojendir, bir çok ülkede sinirlandirilmıştir (bkz 249)

E260 Acetic acid sirkenin ana maddesidir; agaç liflerinden sentetik olarak üretilir; tursu ve soslarda kullanılır E261 Potassium acetate gıda asidi; böbrek fonksiyonları zayıf insanlar sakinmalıdır; tipik ürünler sos ve tursulardir E262 Sodium acetate, Sodium diacetate gıda asidi, asitliği düzenleyici; bilinen yan etkisi yok

E263 Calcium acetate gıda asidi, asitliği düzenleyici; ahşap alkolünün ve asetic asitin (sirke) üretiminde kullanılır E264 Ammonium acetate bulantı ve kusmaya neden olabilir

E270 Lactic acid gıda asidi, asitliği düzenleyici; karbohidratların, kesilmış sütün suyu, patates, mışir nişastaşı ve pekmezde isitilip mayalanmasi ile üretilir; bebeklerin sindirimi zordur; tatlılar, salata sosu, hafif içkiler (bazen bira), bebe mamasi ve şekerlemelerde kullanılır

E280 Propionic acid tüm propionatların migren agriları ile ilgili olduğu düsünülür; propionatlar doğal olarak mayalanmış gıdalarda, insan teri ve gevis getirenlerin sindirim organlarında bulunur, ayrıca suni olarak etilen, karbon monoksit, propionaldehit, doğal gaz, mayalanmış kagit hamuru veya çürümüs lif bakterisinden elde edilir; yaygın olarak ekmek ve un mamullerinde kullanılır

E281 Sodium propionate migren ile ilgilidir; tipik ürünler un mamulleridir

E282 Calcium propionate bkz 281

E283 Potassium propionate bkz 281

E290 Carbon dioxide sürücü, soğutucu; kireç üretiminden saglanır; alkolün etkisini arttirabilir; tipik ürünler şarap, hafif içkiler ve şekerlemedir

ANTİOKSİDANLAR, ASİDİK DÜZENLEYİCİLER

(E296-E385)

E296 Malic acid doğal (meyvelerden) veya sentetik yoldan saglanır; bebekler ve küçük çocuklar sakinmalıdır

E297 Fumaric acid Fumaria cinsi (özellikle F.officianalis) bitkilerden veya glukoz ile mantarin mayalanmasindan saglanır; tat verici, asidite, antioksidan olarak hafif içeceklerde ve keklerde kullanılır

E300 Ascorbic acid un isleme ajanı, ‘C vitamini’; sentetik olarak glikozdan sağlanabilir, doğal olarak sebze ve meyvelerde bulunur; et, kahvaltı tahılları, dondurulmuş balık ve şaraba eklenir

E301 Sodium ascorbate C vitamini’nin sodyum tuzu

E302 Calcium ascorbate C vitamini’nin kalsiyum tuzu, ‘kalsiyum aksalat’ taslarınin olusumunu arttirabilir

E303 Potassium ascorbate C vitamini’nin potasyum tuzu

E304 Ascorbyl palmitate, Ascorbyl stearate askorbik asitin yağlı esteri, fonksiyonları E300 ile aynı

E306, E307, E308, E309 Tocopherols, alpha-,gamma-,delta- ‘E vitamini’; soya, buğday, pirinç, pamuk tohumu, mışir gibi birçok sebzenin yağinda bulunur; doku yağları ve yağ asitlerinde antioksidan olarak çalışır, A vitamini oksidasyonunu önler; margarin ve salata soslarında kullanılır

E310 Propyl gallate yağlı maddelerdeki eksimeyi önlemek için kullanılır; fındık kesesinden saglanır; gastrit veya deri tahrişine neden olabilir, kandaki bozukluk ve methemoglobinemia hastalığına neden olma egilimi bilindigi için gallate’lere bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemıştir; yağ, margarin, domuz yaği ve salata sosunda, bazen de paketlemede kullanılır

E311 Octyl gallate bkz E310

E312 Dodecyl gallate bkz E310

E317 Erythorbic acid sakarozdan üretilir

E318 Sodium erythorbate E317′den üretilir

E319 Tert-ButylHydroQuinone (TBHQ) petrol kökenli; HACSG* sakınılmasını öneriyor; bulantı, kusma ve sayıklamaya neden olabilir, 5 gramlık bir doz öldürücü sayılır; tipik ürünler yağ ve margarinlerdir

E320 Butylated hydroxy-anisole (BHA) petrol kökenli; oksidasyon yüzünden bozulmayı geciktirir; yenilebilen yağlarda, çiklet, margarin, fındık, patates ürünleri ve polietilen gıda ambalajlarında kullanılır, bebe mamalarında izin verilmemiştir, bazılarında alerjik reaksiyon yapabilir, hiper aktiviteye, kanserojen, estrojen etkiler ve diğer olumsuzluklara sebep olabilir; yüksek dozlar laboratuar hayvanlarında tümöre neden olmuştur, 1958′de Japonya’da yasaklandı, uzmanlar İngiltere’de de yasaklanmasını istediler, fakat endüstrinin baskısı nedeniyle yasaklanamadı, McDonald’s 1986′da Amerika’daki ürünlerinden bu maddeyi çıkardı

E321 Butylated hydroxy-toluene (BHT) petrol kökenli; bkz E320 E322 Lecithin soya fasulyesi, yumurta sarısı, yer fıstığı, mısır veya hayvani kaynaklardan elde edilen emülgator; zehirli değildir ancak aşırı doz mideyi bozar, iştahı keser ve terlemeye neden olur; margarin, çikolata, mayonez ve süt tozunda yağların bileşimini sağlamak için kullanılır; bitkisel tipi tercih edilmelidir

E325 Sodium lactate sütten elde edilir (laktik asit); domuz renini (sütü pihtilastiran bir enzim) veya kesilmiş süt suyu içerebilir, laktoz tahammülsüzlüğü olan küçük çocuklar ters reaksiyonlar gösterebilir

E326 Potassium lactate bkz E325

E327 Calcium lactate bkz E325

E328 Ammonium lactate bkz E325

E329 Magnesium lactate bkz E325

E330 Citric acid gıda asidi, doğal olarak türünçgillerden elde edilir, bisküvi, konserve balık, peynir ve peynir ürünleri, bebe mamasi, kek, çorba, çavdar ekmeği, hafif içecekler ve mayalanmış et mamullerinde kullanılır

E331 Sodium citrates gıda asidi; bilinen yan etkisi yok

E332 Potassium citrates gıda asidi; bilinen yan etkisi yok

E333 Calcium citrates gıda asidi; küçük miktarlarda bilinen yan etkisi yok

E334 Tartaric acid gıda asidi; çiğ meyvelerden elde edilir; küçük miktarlarda bilinen yan etkisi yok

E335 Sodium tartrates gıda asidi; bilinen yan etkisi yok

E336 Potassium tartrates gıda asidi; bilinen yan etkisi yok

E337 Sodium potassium tartrate gıda asidi; bilinen yan etkisi yok

E338 Phosphoric acid gıda asidi; fosfattan elde edilir; peynir ürünlerinde kullanılır; bilinen yan etkisi yok

E339 Sodium phosphates mineral tuz; eczacılıkta müshil olarak, tekstil boyamada sabitleme ajanı olarak kullanılır; yüksek dozlar vücuttaki kalsiyum-fosfor dengesini bozabilir

E340 Potassium phosphates bkz E339

E341 Calcium phosphates mineral tuz; kaya ve kemikte bulunur; eczacılıkta antaşıt ve emaye üretiminde parlatıcı olarak kullanılır

E343 Magnesium phosphates temel mineral

E350 Sodium malates bilinen yan etkisi yok

E351 Potassium malate bilinen yan etkisi yok

E352 Calcium malates bilinen yan etkisi yok

E353 Metatartaric acid bilinen yan etkisi yok

E354 Calcium tartrate güvenli görünüyor

E355 Adipic acid kök adipozda (bir nevi hayvani yağ) bulunan gıda asidi

E357 Potassium adipate bilinen yan etkisi yok

E363 Succinic acid bazı ülkelerde yasaklandı

E365 Sodium fumarate gıda asidi; fumaric asit tuzu; Fumaria cinsi (özellikle F.officianalis) bitkilerden elde edilir

E366 Potassium fumarate bilinen yan etkisi yok

E367 Calcium fumarate bilinen yan etkisi yok

E370 1,4-Heptonolactone bazı ülkelerde yasaklandı

E375 Niacin B3 vitamini; doğal olarak fasulye, bezelye ve diğer baklagillerde, süt, yumurta, et, kümes hayvanları ve balıkta bulunur; günlük 1000 mg’i asan dozlarda seker hastalığı, gastrit, karaciğer ve göz zararları ve gut hastalığına yol açan, kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesine neden olabilir; günlük 50-100 mg’lik dozlarda zararsız fakat acı verici kızarıklıklar, özellikle aç karnina alınmış ise bas ve mide ağrısı yapabilir

E380 Tri-ammonium citrate karaciğer ve pankreas fonksiyonlarına müdahale edebilir

E381 Ammonium ferric citrates temel mineral, sitrik asitten elde edilen gıda asidi; kahvalti tahıllarına ve diyet formüllerine demir eklemek için kullanılır

E385 Calcium dişodium EDTA bazı ülkelerde yasaklandı

KOYULAŞTIRICILAR, EMÜLGATÖRLER, STABİLİZÖRLER

(E400-E495)

E400 Alginic acid kıvam arttırıcı bitkisel reçine; yosundan elde edilir; muhallebi, likör, sekerli süt, krema ve yogurtlarda kullanılır; küçük miktarlarda bilinen yan etkisi yok, büyük miktarlar besinlerin sindirimini zorlaştırabilir

E401 Sodium alginate bkz E400

E402 Potassium alginate bkz E400

E403 Ammonium alginate bkz E400

E404 Calcium alginate bkz E400

E405 Propylene glycol alginate kıvam arttırıcı bitkisel reçine, petrolden saglanır

E406 Agar kıvam arttırıcı bitkisel reçine; kırmızı yosundan elde edilir; bazen müshil olarak kullanılır; islenmış et ve dondurmada bulunur

E407 Carrageenan yosundan alınan lif; ürüne etilen oksit ile eklendiğinde mikroplanma yapabildigi için kanser ile ilişkilendirildi, etilen klorohidrin olusumundaki bu sonuç (yüksek kanserojen bileşim), zehirlenme riski taşıyor, ülser ve kanser carrageenan için katkı olarak kullanilamayacak en ciddi olumsuzlugu anlatir fakat her nasılsa doğal carrageenan gut ıgeriletir

E410 Locust bean gum keçiboynuzu veya akasya (Ceratonia silique) dan elde edilir; sapli seker, likör, esans, bazı un ürünleri, salata sosu ve meyve suyunda, sik olarak da kafeinsiz çikolatada kullanılır; kolesterol seviyesini düsürebilir

E412 Guar gum hint kökenli Cyamoposis tetragonolobus ağacınin çekirdeginden saglanır; Amerika’da sigir beslenmesinde kullanılır; bulantı, mide gazi ve kramplara neden olabilir, kolesterol seviyesini düsürebilir

E413 Tragacanth Astragalus gummier ağacınin reçinesi; gıdalar, ilaçlar (burun ilaçları, iksir ve tabletler) ve kozmetikte (tutkal olarak) kullanılır; alerji yapabilir

E414 Acacia Acacia Senegal ağacının özsuyundan alınır; kolaylikla sindirilir; alerjen olabilir, mukoza zari tahrişini azaltabilir

E415 Xanthan gum mışir sekerinin bir bakteri ile mayalanmasından elde edilir

E416 Karaya gum Sterculia urens ağacından elde edilir; su eklendiğinde kendi hacmini 100 kez büyütebilmesi sebebiyle sik olarak dondurma, muhallebi ve tatlılarda, keçiboynuzu (E 410) ile birlestirilerek, doldurucu olarak kullanılır; alerjen olabilir

E417 Tara gum Equador, Peru ve Kenya’da yetisen tara bitkisinden (Caesalpinia Spinosa) elde edilir

E420 Sorbitol suni tatlandırıcı ve nem tutucu; etli ve zarlı kabuksuz meyvelerden veya sentetik olarak glukozdan elde edilir; sapli seker, kurutulmuş meyve, hamur tatlısi, şekerleme, düşük kalorili gıdalar, şuruplar ve gözle ilgili preparatlar ile koruyucu olarak kozmetikte kullanılır; bebek ve küçük çocukların gıdalarında izin verilmemıştir, mide rahatsizliklarına neden olabilir

E421 Mannitol suni tatlandırıcı ve nem tutucu; yosun veya mannaash ağacından elde edilir; alerjen olabilir, bulantı ve kusmaya yol açabilir, diyare ve böbrek yetmezliğine neden olduğu için bebek gıdalarında izin verilmemıştir; tipik ürünler düşük kalorili gıdalardır

E422 Glycerol tatlandırıcı ve nem tutucu, yağlı renksiz alkol; doğal yağların alkalilerle ayrismasi sonucu elde edilir; petrol ürünlerinden ve bazen propilenden sentetik olarak veya sekerden mayalanarak da elde edilir; büyük miktarlar bas ağrısı, susuzluk, bulantı ve yüksek kan sekerine sebep olabilir; tipik ürünler sos, peynir, kristalize edilmış ve kurutulmuş meyve, likör, votka, şekerleme ve düşük kalorili gıdalardır E430 ? ?

E431 Polyoxyethylene stearate ?

E432 Polysorbate 20 bazı ülkelerde yasaklandı

E433 Polysorbate 80 hayvani yağ asitlerinden elde edilen emülgatör; sentetik tatlandırıcı, köpük önleme ajanı ve hamur sartlandirici olarak kullanılır; yağda çözülen maddelerin emilisini arttirabilir

E434 Polysorbate 40 bazı ülkelerde yasaklandı

E435 Polysorbate 60 bkz 433

E436 Polysorbate 65 bkz 433

E440(a) Pectin doğal olarak elma kabuğunda bulunur; koyulaştırılmış reçel, jöle ve soslarda kullanılır; büyük miktarlar geçici mide gazi veya bağırsak rahatsızlığına neden olabilir

E440(b) Aminated pectin bilinen yan etkisi yok

E441 Gelatin alerjen olabilir, E220 içerebilir, alerjik ve astımlılar sülfitlerden sakinmalıdır!

E442 Ammonium phosphatides bilinen yan etkisi yok E450 Diphosphates yüksek dozlar vücuttaki kalsiyum-fosfor dengesini bozabilir E460 Cellulose bilinen yan etkisi yok.

E461 Methyl cellulose mide gazi, tansiyon düşüklüğü ve kabıza neden olabilir

E463 Hydroxypropyl cellulose bazı ülkelerde yasaklandı

E464 Hydroxypropyl methyl cellulose bilinen yan etkisi yok

E465 Ethyl methyl cellulose bilinen yan etkisi yok.

E466 Carboxy methyl cellulose, Sodium carboxy methyl cellulose bilinen yan etkisi yok E469 Sodium caseinate bilinen yan etkisi yok

E470 Fatty acid salts bazı ülkelerde yasaklandı

E471 Mono & di glycerides of fatty acids bilinen yan etkisi yok

E472 Fatty acid esters of glycerides bilinen yan etkisi yok

E473 Sucrose esters of fatty acids bilinen yan etkisi yok

E474 Sucroglycerides bazı ülkelerde yasaklandı

E475 Polyglycerol esters of fatty acids bilinen yan etkisi yok

E476 Polyglycerol polyricinoleate bilinen yan etkisi yok

E477 Propylene glycol esters of fatty acids petrolden elde edilir; bilinen yan etkisi yok

E478 ? ?

E479(b)a Thermally oxidized soya bean oil interacted with mono- and diglycerides of fatty acids ?

E480 Dioctyl sodium sulphosuccinate çalismaların sonuçları bekleniyor

E481 Sodium stearoyl-2-lactylate bilinen yan etkisi yok

E482 Calcium stearoyl-2-lactylate bilinen yan etkisi yok

E483 Stearyl tartrate bazı ülkelerde yasaklandı

E491 Sorbitan mono stearate bilinen yan etkisi yok

E492 Sorbitan tristearate yağda çözülen maddelerin emilisini arttirabilir

E493 Sorbitan monolaurate bazı ülkelerde yasaklandı

E494 Sorbitan mono-oleate bazı ülkelerde yasaklandı

E495 Sorbitan monopalmitate bazı ülkelerde yasaklandı

İNCELTİCİLER

(E500-E585)

E500 Sodium carbonates küçük miktarlarda bilinen yan etkisi yok

E501 Potassium carbonates bilinen yan etkisi yok

E503 Ammonium carbonates mukozayi tahriş edici

E504 Magnesium carbonate eczacılıkta antaşıt ve müshil olarak kullanılır

E507 Hydrochloric acid küçük miktarlarda güvenli

E508 Potassium chloride büyük miktarlar mide ülserine neden olabilir

E509 Calcium chloride tuzlu sudan elde edilir

E510 Ammonium chloride karaciğer ve böbrek fonksiyonları zayıf olanlar sakinmalıdır; tipik ürünler unlu mamullerdir

E511 Magnesium chloride magnezyum bir temel mineraldir

E513 Sulphuric acid bazı ülkelerde yasaklandı

E514 Sodium sulphates vücudun su dengesini bozabilir

E515 Potassium sulphates bilinen yan etkisi yok

E516 Calcium sulphate kireçtaşından elde edilir

E518 Magnesium sulphate müshil

E519 Copper sulphate temel mineral

E524 Sodium hydroxide bazı ülkelerde yasaklandı

E525 Potassium hydroxide bazı ülkelerde yasaklandı

E526 Calcium hydroxide küçük miktarlarda bilinen yan etkisi yok

E527 Ammonium hydroxide bazı ülkelerde yasaklandı

E528 Magnesium hydroxide bazı ülkelerde yasaklandı

E529 Calcium oxide küçük miktarlarda güvenli

E530 Magnesium oxide bazı ülkelerde yasaklandı

E535 Sodium ferrocyanide bilinen yan etkisi yok

E536 Potassium ferrocyanide kömür gazi üretimi alt ürünü düşük zehirli

E540 Dicalcium diphosphate bazı ülkelerde yasaklandı

E541 Sodium aluminium phosphate, Acidic bazı ülkelerde yasaklandı

E542 Bone phosphate kemikten elde edilir; kahve makineleri için kurutulmuş sütte kullanılır

E544 Calcium polyphosphates bazı ülkelerde yasaklandı

E545 Ammonium polyphosphates bazı ülkelerde yasaklandı

E551 Silicon dioxide gıda kullanımında bilinen yan etkisi yok

E552 Calcium silicate kireçtaşından ve silisli diatom iskeletinden elde edilir; antaşıttir; bilinen yan etkisi yok

E553(a) Magnesium silicates bazı ülkelerde yasaklandı

E553(b) Talc mide kanseri ile ilişkilendirildi, tipik ürünler parlatilmış pirinç çikolata, şekerlemelerdir

E554 Sodium aluminium silicate tuz, kurutulmuş sütürünleri ve unlarda kullanılır; alüminyumun
hamilelikte plasenta problemlerine neden olduğu bilinir ve Alzheimer hastalığı ile ilgili görülür

E556 Calcium aluminium silicate minerallerden elde edilir; süttozlarında kullanılır; bkz E554

E558 Bentonite bilinen yan etkisi yok

E559 Aluminium silicate (Kaolin) bilinen yan etkisi yok

E570 Stearic acid hayvan kökenli olabilir; bkz stearatlar

E572 Magnesium stearate gıda kullanımında bilinen yan etkisi yok

E575 Glucono delta-lactone bilinen yan etkisi yok

E576 Sodium gluconate bazı ülkelerde yasaklandı

E577 Potassium gluconate bilinen yan etkisi yok

E578 Calcium gluconate bilinen yan etkisi yok

E579 Ferrous gluconate renk tutma ajanı; demir ve glukozdan elde edilir; zeytin ürünleri ve demir ilavelerinde kullanılır; küçük miktarlarda güvenli

E585 Ferrous lactate ?

LEZZET ARTTIRICILAR

(E620-E640)

E620 Glutamic acid tat arttırıcı, tuz maddesi; amino asit birçok hayvan ve bitki proteininde bulunur, ticari amaçla bakteriden elde edilir; MSG (E621) ile benzer problemlere neden olabilir, küçük çocuklar sakinmalıdır

E621 Monosodium glutamate (MSG) pekmezin mayalanmasından elde edilen tat arttırıcı, tuz maddesi; astımlılarda yan etkisi görülebilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemıştir; tipik ürünler konserve sebze ve ton balığı, salata sosu ve dondurulmuş gıdalardır

E622 Monopotassium glutamate bulantı, kusma, diyare ve karin kamplarına neden olabilir; tipik ürünler düşük sodyum tuzu maddeleridir

E623 Calcium diglutamate tuz maddesi, bilinen yan etkisi yok

E624 Monoammonium glutamate tuz maddesi, bilinen yan etkisi yok

E625 Magnesium diglutamate tuz maddesi, bilinen yan etkisi yok

E626 Guanylic acid gut hastalığını baslatabilir

E627 Dişodium guanylate sardalye veya maya özütünden saglanır; gut hastalığını baslatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemıştir

E629 Calcium guanylate gut hastalığını baslatabilir

E631 Dişodium inosinate et veya sardalyeden hazirlanmış olabilir; gut hastalığını baslatabilir, bebek ve küçük çocuk gıdalarında izin verilmemıştir

E633 Calcium inosinate gut hastalığını baslatabilir

E635 Dişodium 5′-ribonucleotide agiz yoluyla alinmasi ile 30 saat içinde kasintili reaksiyonlara sebep olabilir, kasintilar iyi huylu veya habis farkliliklar gösterebilir, reaksiyon, alınan dozla baglantili ve giderek artan türdedir, bazı kisiler buna daha duyarli olabilir; tipik ürünler tadlandırılmış cipsler, çabuk hazirlanabilen sehriyeler ve parti pastalarıdir; korunmalıdır, bazı ülkelerde yasaklandı

E636 Maltol melez çamin kabuğundan, çam ibresinden, hindibadan, yağ ve kızartılmış malttan elde edilir; sentetik olarak da üretilir

E637 Ethyl maltol maltol (E636) dan elde edilir

E640 Glycine & its sodium salt ?

MİNELEYİCİLER, TATLANDIRICILAR

(E900-E1520)

E900 Dimethyl polysiloxane silikon bazlı

E901 Beeswaxes donuklaştırma ajanı, balmumlu meyvelerde kullanılır (bkz: ari ürünleri); bazen alerjik reaksiyonlara neden olabilir

E903 Carnauba wax Güney Amerika palmiyesinden elde edilir; kozmetikte, mürekkeplerde ve balmumlu meyvelerde kullanılır; bazen alerjik reaksiyonlara neden olabilir

E904 Shellac böceklerden elde edilir; bazen deri tahrişine neden olabilir

E905 Paraffin, Microcrystalline wax hafif müshil, yağların ve yağda çözünen vitaminlerin emilimini yavaslatabilir, barsak kanserine yol açabilir; tatlılarda, maya üretiminde, vitamin tabletlerinde, kurutulmuş meyve, şekerleme ve kolali ürünlerde kullanılır

E907 Refined microcrystalline wax bazı ülkelerde yasaklandı

E913 Lanolin koyun yününden elde edilir

E920 L-Cystein un isleme ajanı; hayvan saçi ve tavuk tüyünden elde edilir

E921 L-Cystin bkz E920

E924 Potassium bromate büyük miktarlar bulantı, kusma, diyare ve sancılara neden olabilir; tipik ürünler un ürünleridir

E925 Chlorine gıdaları tahrip eder, kanserojendir; bazen mikropları öldürmek için suya karistirilir; tipik ürünler unlu ürünlerdir

E926 Chlorine dioxide bkz E925

E927 Azodicarbonamide bazı ülkelerde yasaklandı

E928 Benzoyl peroxide unun rafine edilmesi sirasinda carotenoid’lerin beyazlamasi için kullanımi FDA* tarafından onaylandi; alerjik geçmişi olanlar sakinmalıdır, bkz E210

E931 Nitrogen besinleri dondurma ve vakumla paketlemede kullanılır; güvenli görünüyor

E932 Nitrous oxide küçük miktarlarda güvenli görünüyor

E950 Acesulfame potassium (Acesulfame K) yüksek yoğunluklu, kalorisiz tatlandırıcı; sekerden yaklasik olarak 200 kat daha fazla tatlandırır; 1967′de Hoechst AG tarafından keşfedildi; marka olarak “Sunett” ismiyle anılır; fırınlanmış yiyecekler, dondurulmuş tatlılar, şekerlemeler, mandıra ürünleri, pastalar, farmasotik olarak ağız hijyeni ve son zamanlarda içeceklerde kullanılmaktadır; gıdalarda geniş bir kullanım için onaylanmamıştir; “The Center for Science in the Public Interest (CSPI)” yapay tatlandırıcılar aspartam, sakarin ve asesülfam potasyumu “en kötü 10 katkı” listesine dahil etmiştir; bu üç tatlandırıcının da hayvanlarda kansere neden olduğu tespit edilmiştir ve kanser riskinizi arttırabilir

E951 Aspartame suni tatlandırıcı, çok fazla yan etkisi var, bazıları aspartama karşı alerji duyar, bu insanlarda migren en önemli reaksiyondur

E952 Cyclamic acid suni tatlandırıcı, migren ve diğer reaksiyonlara neden olduğu bilinir, kanserojen olabilir, fare testis ve embriyolarında yapılan testlerde hasara neden olmuştur, kansere yol açtığı için Amerika ve İngiltere’de yasaklandı

E954 Saccharines suni tatlandırıcı, (kanserojen olarak bilinen) toluene’den elde edilir; 1977′de Amerika’da yasaklandı, fakat etiketinde “laboratuar hayvanlarında kansere neden olduğu kabul edilen sakarin içerdiği için, bu ürünün kullanılması sağlığınıza zararlı olabilir” yazılarak tekrar kullanıldı

E957 Thaumatin suni tatlandırıcı, tropikal thaumococcus danielli ağacından elde edilen bir protein; şarap, ekmek ve meyvelerin tatlandirilmasinda kullanılır

E965 Maltitol, Hydrogenated glucose syrup nem tutucu; gıda enzimleri ile ayristirilir; şekerleme, kurutulmuş meyve ve düşük enerjili gıdalarda kullanılır; yüksek konsantrasyonlarda müshildir

E967 Xylitol nem tutucu; ahududu, erik, kıvırcık ve hindibada bulunur, ticari amaçla kağıt hamurundan üretilir; farelerle yapılan testlerde böbrek taşı, idrar yolu etkileri ve psikolojik huzursuzluklara neden olmuştur; düşük enerjili gıdalar, karbohidratlandırılmış tatlılar, dondurma ve reçellerde kullanılır

E999 Quillaia extract köpük ajanı, emülgatör, doğal nemlendirici; Quillaia Saponaria ağacından elde edilir; bira ve sodada kullanılır; ciltteki yağsızlığı azalttığı ve iyileşmeyi geliştirdiği bilinir

E1100 Amylase küf mantari veya domuz pankreasindan elde edilir

E1200 Polydextrose küçük dozlarda güvenli görünüyor

E1201 Polyvinylpyrrolidone, PVP dağıtma ajanı, tablet kaplayıcı; suni tatlandırıcılarda kullanılır

E1202 Polyvinylpolypyrrolidone, PVPP şarap ve bira için (fenolik bileşimleri ayırıp çıkararak) berraklastirma ajanı, renk stabilizörü

E1400-E1450 Starches bilinen yan etkisi yok

E1505 Triethyl acetate vücutta kısmen alkole dönüşür

E1510 Ethanol alkol

E1517, E1518 Glycerol acetates glycerol’den elde edilen nem tutucu veçözücü; Amerika’da taze meyveleri kaplamak için kullanılır

E1520 Propylene glycol nem tutucu, nemlendirme ve dağıtma ajanı, petrol bazlı; gliserine benzer tadı çocuk ilaçlarında onu popüler yapmıştır; tropikal krem ve merhem, kozmetik ve saç bakim ürünlerinde kullanılır; (damardan verildiğinde) öldürücü kalp krizleri görülmüştür, merkezi sinir sistemi depresyonu ve deri yanığı oluşabilir

NUMARASIZLAR

Albumina

Ambergrisa balinadan elde edilir

Arachidonic acida karaciğer, beyin veya hayvani beze ve yağlardan elde edilir

Aronia aronia arbutifolia’dan elde edilir; tat arttırıcı olarak jöle, puding, unlu tatlılar, yoğurt, süt tatlıları krema, homojenize peynir, şekerleme, gevrek kekler, meyve kremaları, dondurma ve çabuk içeceklerde kullanılır

Aspartic acida aspartamdan elde edilir (bkz E951)

Betainea yağdan elde edilir

Biotin vitamin B kompleksinin uzantısı olan renksiz bir vitamin; özellikle maya, karaciğer ve yumurta sarısında bulunur; bilinen bir yan etkisi yok, araştırılıyor

Caffeine doğal olarak çay, kola meyvesi ve kahvede görülen bir alkali; yüksek dozlarda zehirlidir; kalp çarpintisi, yüksek tansiyon, kusma, adale kasılması, bas ağrısı, diyare (ishal), sik idrara çıkma, su kaybı, uykusuzluk, mide krampı, el titremeleri ve seğirmelere sebep olabilir; müshil rolü oynar, ayrıca vücuttaki depolanmış kalsiyum miktarını azaltır; hafif yatıştırıcı olarak kullanılır

Casein sütün gluten ile benzerlik gösteren moleküler yapıya sahip bir fosfoproteinidir; celiac hastaları korunmalıdır

Catalasea sigir ciğerinden elde edilir

Cholesterina

Cinnamon ağaç kabuğundan yapılan bir baharat; alerjik olabilir

Citrus Red No:2 hayvanlarda kansere neden olmuştur; portakal kabuklarının boyanmasında kullanılır

Clove Bud Oil karanfil tomurcuğundan (syzygium atmaticum) damitilan naturel yağ; alerjik olabilir

Civeta kediden elde edilir

Colin bitartratea hayvani doku

Collagena

Enzymea

Erythritola mışir nişaştasından alınan bir seker (dextrose) ile başlayan bir mayalama süreci ile üretilir, dana midesinden de elde edilir; içecekler ve şekerleme ürünlerinde tatlandırıcı olarak kullanılır

Ethyl Vanillin yapay vanilya kokulandırıcı, aslından 3 1/2 kez daha güçlü ve ucuz, bu da neden üreticilerin hafif içecekler, dondurma ve fırınlanmış ürünlerde bu maddeyi kullandıklarını açıklıyor; genel olarak güvenli kabul edilir

Evans Blue CI Direct Blue 53 deri yangısı

FD&C Green No:3 Fast Green mesane tümörüne neden olur

FD&C Red No:102 New Coccine alerjen; gıdalarda kullanımına izin verilmez

FD&C Yellow No:11 deri yangısı

Fructose bu karbohidrat saf seker (monosaccharide) doğal olarak balda ve taze sebzelerde bulunur; fırıncilar onu kek, ekmek ve kurabiyeleri esmerleştirmek için kullanırlar

Gentian Violet CI Basic Violet No:3 deri yangısı

Glucuronolactone, Glucuronic acida doğal olarak vücutta meydana gelen bir maddedir, karaciğerde glucose’dan yapılır, metabolizmanin uyarilmasina ve böylece vücuttan zehirlerin atılmasına yardim eder; ayrıca bitkilerde (baslıca reçinelerde) bulunur ve ayrıca tüm hayvanlarda lif ve bağlantı dokularının önemli bir unsurudur

Glycerides yağ komponentleridir; stabilize sosis ve sucuk, domuz yağı, bitkisel yağlar, margarin ve hamur yağında kullanılır, en yaygın olanı (FDA* kati sınırlar empoze etse de) “monoglicerid sitrat”tir

Glycogena

Gliadin buğday, ana maddesidir; ekmek, pasta, kek, kurabiye ve bir çok fırınlanmış üründe; şehriye ve makarnada ana katkıdır; celiac hastaları korunmalıdır

Guaiacol kimyasal ürünlerde balgam sökücü olarak kullanılır

Hormonea

Hydrolyzed Vegetable Protein (HVP) tahıl gluteni; gluten, monocotyledoneae (monocots) cinsinin alt kategorisi olan bitkilerde bulunan proteindir; bu bitkiler buğday, yulaf, arpa ve çavdarın da içinde bulundugu tahıl familyasinin elemanidirlar (türevleri malt, nişasta, hidrolize bitki proteinleri, tekstürize bitki proteinleri, sirke, alkol ve tatlandırıcılardir); celiac hastaları korunmalıdır, celiac hastalığı (celiac sprue veya gluten-sensitive enteropathy) ince bağırsak mukozasındaki bir hassasiyetin sebep olmasıyla besinlerin kötü emilimi seklinde ortaya çikan kronik bir hastalıktır; paketlenmiş hazır gıdalar, gıda türevleri ve konserve ürünlerde, ayrıca ilaç hazırlama ve özellikle vitamin ve mineral ilavelerinde kullanılır

Hydrolyzed Plant Protein (HPP) HVP ile ayni

Keratina saç ve tüyden elde edilir

Lipid, Lipoida

Lysine-La

Lysine-DLa erythritol ile benzer madde

Maltodextrin, Mdltrin doğal, kompleks bir karbohidrattir, (dextrose, fructose, sucrose gibi) temel seker degildir; patates veya mışır nişastaşından elde edilebilir; tatlı, meşrubat, bira, dondurma, konserve, süt tozu, kek, bisküvi ve ekmek gibi ürünler için gıda endüstrisinde; ayrıca ilaç, tekstil, matbaacılık ve boyacilik, kagit yapimi, petrol sondaj sektöründe de kullanılır; genel olarak güvenli sayılır

Menthol özellikle nane yağında bulunan kristal alkol, keskin koku ve serinletici özelliğe sahiptir; alerjik olabilir

Methioninea proteinden elde edilir

Neutral Red deri yangısı

Nucleic acida hücrelerden elde edilir

Oleamine, Oleic acida

Renneta dana midesinden elde edilen peynir mayası

Oxysterina

Palmitic acida

Panthenola

Pepsina

Phenylalanine, Phenylanine temel amino asit; vücut onu bazı hormonlar (epinephrine, norepinephrine, thyroxine, cholecystokinin) ve melanin’i, (esmer deri pigmenti) üretmek için kullanir; cholecystokinin istah azalmasina yol açar (bu, biçimli bir vücut veya sabit kilo olusturmak için faydali olabilir); phenylalanine’in agri azaltici etkisi, atletik insanlarda kuvvetli egzersizlerin yol açtigi adale, bag, eklem ve kiris agriları, kizarma ve kasilmaların giderilmesi için kullanılabilir

Phenylephrine burun tıkanıklığıni gideren dekonjestan; eczacılıkta kullanılır; yan etkileri bulantı, mide rahatsizligi, istah kaybi, asabiye, huzursuzluk, bas dönmesi, bas ağrısı, gögüs ağrısı, çarpinti, bunalim, korku, zor veya agrili idrar atisi ve uykusuzluktur

Phospholipida peynir mayası

Polypeptidesa

Progesteronea

Salicylate salisilik asit tuzu; şekerleme, pasta ve hafif içeceklerde kullanılır

Quinine dihydrochloride, Quinine sulfate cinchona ağacınin kabuğundan çikarilan zehirli alkaloid; tatlandırıcı olarak sodali meşrubatlarda (öncelikle limon ve tonik) ve malarıa hastalığının tedavisinde kullanılır; yan etkileri bas ağrısı, bulantı, kulak çinlamasi ve bulanik görmedir; FDA* kullanilabilecek miktari sinirlamıştir

Taurine temel olmayan amino asit; methionine ve cysteine amino asitlerinin sentezi ile karaciğerde üretilir, B6 vitamini sürece yardim eder; insülin aktivitesi üzerinde etki yapabileceginden, diabetik ve hipoglisemik hastalar tibbi gözetim altinda kullanmalıdır; aşırı tüketim diyare ve peptik ülsere yol açabilir

Thiamine B1 vitamini kaynagi; enerji metabolizmasinda bir koenzim olarak çalışır, istahi, beslenme ve sinir sistemlerini destekler; yüksek dozlardaki yan etkileri bas ağrısı, asabiye, nabız artisi, titreme ve zafiyettir

Thimerosal civa içeren çok etkili bir koruyucu; FDA* 30dan fazla lisansli asi ve biyolojik ürünlerde kullanildigini tahmin etmektedir; civa zamanla vücuttan atilir; sinir sistemi civanin bütün formlarına karşı çok duyarlidir, yüksek seviyede metalik, inorganik veya organik civaya maruz kalma, beyin, böbrekler ve cenin gelismesinde kalici hasara yol açabilir, beyindeki fonsiyonunun etkisi asabiye, ürkeklik, titreme, görme veya duyma degisikligi ve hafiza problemleri ile sonuçlanabilir

Torula kagit yapimindaki hamurlama esnasinda yan ürün olarak agaç sekerinden elde edilen yüksek protein; S tipi, bebe mamaları ve zahirelerde, F tipi, sigir, balık ve tavukların besinlerinde kullanılır; saman nezlesi ve astım açisindan alerjendir

Zinc insanlar için temel eleman; doğal olarak et (özellikle karaciğer), balık (özellikle kabuklular), mercimek, lifli yeşil sebzeler, tüm tahıllar (buğday dahil), bira mayası, peynir, süt, fındık, ayçiçeği ve susamda görülür; zehirli dozları kusma, diyare (ishal), huzursuzluk, mide rahatsizligi, bagisiklik ve kansizliga; aşırı dozları HDL (”iyi”) kolesterol seviyesini düsürüp kalp hastalığı riskini arttirabilir

BAZI GIDA ve KOZMETİK ÜRÜNLERİNDE BULUNABİLEN KATKI MADDELERİ

BEBEK MAMASI
E332, E333, E508, whey (peynir altı suyu), sukroz, laktoz, kalsiyum pantotenat, taurin, inositol, vitaminler
 
BİSKÜVİ
E450a, E500, E471, E481, E482, margarin

CİPSLER
E471, E475, E481, E482

ÇİKLET
E101, E102, E120, E141, E296, E320, E322, E330, E420, E421, E422, E464, E950, E951, E965, fenilalinin, glukonatlar

ÇİKOLATA ŞEKERLEME
E322, E432, E433, E471, E472, E476, E491, E492, E493, E494, E495, E434, E435, E436

DİŞ MACUNU
Sodyum bikarbonat, gliserin, Hidratlanmış slikat, sorbitol, tetrasodyum pirofosfat, PEG-6, PEG-32, Sodyum laurilsülfat, Aroma, selüloz gum, Sodyum florid, Sodyum sakkarin, cl77891, Cl58000, Titanyum dioksit, kalsiyom glukonat, formaldehit, tri sodyum fosfat, dikalsiyum fosfat dihidrat, mono floro fosfat

DONDURMA
E441, E471, E481

EKMEK
E170, E282, E300, E432, E433, E434, E435, E436, E471, E472e, enzim karışımı

GAZOZ
E202, E211, E290, E300, E330

HAMUR KABARTMA TOZU
E450a, E500

HAZIR ÇORBA
E100, E150, E330, E412, E621, malto dekstrin, peynir altı suyu

HAZIR KEK
E450a, E500, E471, E481, E482, margarin

JÖLE
E100, E162, E297, E331, E441

KAHVE KREMASI
E341,E469, E471, E472

KETÇAP
E202, E211, E300, E412

KOLA
E150, E338, kafein

KREM ŞANTİ
E160, E339, E340, E407, E433, E435, E471, E472, E475, E932

LOKUM
E102, E110, E124, E132

MARGARİN
E160a, E202, E270, E322, E330, E432, E433, E434, E435, E436, E472b,
E472c, E475, E476, E477, vitaminler

MAYONEZ
E432, E433, E434, E435, E436, E472c, E472e

MISIR GEVREĞİ
E101, E170, E321, E339, E341, E375, folakin (folik asit), pantotenik asit, tiamin

NEKTAR (MEYVE SUYU)
E300, E330

PASTA
E432, E433, E434, E435, E436, E441, E450, E471, E472, E475, E477, margarin, E500

PUDİNG
E102, E110, E160a, E407

TON BALIĞI
E410, E412, E415

TOZ MEYVE İÇECEKLERİ
E101, E102, E110, E129, E171, E330, E331, E341, E375, E414, E415, E440, E466, E500, E551, E950, E951, E954, maltodekstrin, folakin (folik asit)

TUZ
E514, E554, potasyum iyodid

YOĞURT
E441

Kaynaklar:

UK Food Guide
Tüketiciler.org (kaynak artık mevcut değil)

Buyrun

Yunan Mitolojisinde Anka Kuşu (Phoenix)

Yıldızın Hikayesi: Mitolojik kuş Anka Kuşu’nun (Phoenix) boynundaki bir yıldız. Anka’nın Arapçadaki karşılığı Al-’Anqa’. Aynı zamanda Na’ir al Zaurak (Bright One in the Boat) olarakda anılır. [Alpha, kappa, mu, beta, nu ve gamma Ankaa güneye doğru bir bot şekli çizecek şekilde kıvrılan, takım yıldız) Phoenix kelimesinin "Phoenicia" kelimesinden geldiği rivayet edilir. Phoenicia'lılar (Türkçede Fenike olarak geçer) denizcilikle uğraşan insanlardı ve sembolleri olarak bir bot uygun olur.]

El Sufi bir diğer isimden söz etmektedir – Al Ri’al “Genç Devekuşları” – kullandığı terimler Al Nahr; Nehir, olarak bilinen yıldızların bir kısmına işaret etmektedir ki Anka kuşumuzun o zamandan Arap gökbilimciler tarafından kullanıldığını görebiliriz.

Mısırlılara bakacak olursak Mısırlılar bu sembolü Bennu olarak bilirlerdi ve paralarında kullandıkları bir semboldü. Onlar için Bennu ölümsüzlüğün bir sembolüydü.
Alevler: Mitolojideki Anka Kuşunun 500 ila 1000 yıl arasında yaşadığı rivayet edilir. Yaşamının sonuna doğru yuvasına yahut bir cenaze ateşine yerleşir
ve güneş doruk noktasına ulaştığı vakit güneş ışınlarının artan ısısı yuvayı tutuştur ve Anka bu alevlerde yok olurdu. Bir başka hikayeye göre ise Anka kuşu bir kayaya gagası ile vurarak kıvılcım çıkmana neden olur, bu esnada kanatlarını yelpaze gibi kullanarak kıvılcımın ateşe dönüşmesini sağlar ve yanar. Tamamen küle dönüştükten üç gün sonra ise küllerinden yeni anka kuşunu oluşturacak yeni bir canlı doğar.

İlişkilendirilmiş kelimeler: Yunancada phoinós (kırmızı, yahut kızıl kan), Phoeno (Mor, Anka kuşunun Mor olduğu rivayet edilir), Phonós (Cinayet), kelimeleri ve Porphyry (Latincede Mor anlamına gelen kristal bir kaya) kelimeleri Anka ile ilişkilendirilmişlerdir. Mısırlıların sembolü olan ve “yaşamın sembolü” olarak nitelendirilen haç ve yıldız olan Ankaa ilede bağlantılı olduğu söylenmektedir.
American Heritage Dictionary’ye göre Phoenix: “Aşılamayacak bir mükemmelliğe yada güzelliğe sahip bir kişi yada eşyanın en kusursuz örneği” Encarta’ya göre “En yüksek mertebedeki güzel, ender yada eşsiz kişi yada eşya”. Bir işlemin kusursuzca bitişi. Aynı zamanda Taoistlerin “Zincifre Kuşu” olarak isimlendirdiği Bıldırcında Anka gibi ateşin kuşu olması nedeniyle Anka ile ilişkilendirilmektedir.

Fars Mitolojisinde Anka Kuşu (Simurg)

Simurg (Farsça: سيمرغ) veya bir diğer ismiyle Zümrüdü Anka efsanevi bir kuştur. Pers mitolojisi kaynaklı olsa da zamanla diğer Doğu mitoloji ve efsanelerinde de yer edinmiştir. Sênmurw (Pehlevi) ve Sîna-Mrû (Pâzand) diğer isimlerindendir. Ayrıca zaman zaman sadece Anka kuşu olarak da anıldığı olmuştur.

Etimoloji

İsim Avesta’daki mərəγô saênô “Saêna kuşu”ndan türemiştir. Orijinalde bir yırtıcı kuş, kartal veya şahin, olduğu etimolojik olarak aynı olan Sanskritçe śyenaḥ`dan çıkarılabilir.

Halk etimolojisinde ilişkilendirilen ilk öğe Farsça sī “otuz”dur. Fakat tarihi anlamda ilgili değillerdir.

 

Sasanilerden, Simurg motifli gümüş tabak

 

Homa’nın iki başının heykeli, Persepolis harabeleri, İran

Mitoloji

Mitik kuş Simurg Fars sanatında kuş şeklinde, kanatlı dev bir yaratık olarak resmedilmiştir. Zaman zaman köpek başına ve aslan pençelerine sahip bir tavus kuşu olarak da resmedilmiştir. Bazen insan yüzü ile de resmedildiği olmuştur. Bir bölümü memeli olduğu için yavrularını emzirirdi. Yılanlara karşı bir düşmanlığı vardı ve yaşadığı yer fazlasıyla sulaktı. Bir antik İran tanımında Simurg’un kendisini alevlerle kaplayana kadar 1700 yıl yaşar, daha sonraki tanım ve kayıtlarda ise onun ölümsüz olduğu ve Bilgi Ağacı’nda bir yuvası olduğundan bahsedilmiştir.

İran efsanesine göre, bu kuş o kadar yaşlıdır ki dünyanın yıkılışına üç kez tanık olmuştur. Tüm bu zaman boyunca, Simurg o kadar çok öğrenmiştir ki tüm zamanların bilgisine sahip olmuştur.

Sasani Persler Simurg’un yere bereket bahşedeceğine ve dünya ile göğün arasındaki birliği sağlayacağına inanırlardı. Yaşam ağacı, Gaokerena‘da tünediğine ve her türlü şeytani şeyi tedavi eden, düzelten kutsal Haoma bitkisinin yöresinde yaşadığına inanılırdı. Daha sonraki İran geleneklerinde Simurg ilahiliğin bir sembolü haline gelmiştir. Ayrıca, Sên-Murv/Simurg Pers edebiyatında Homâ olarak tanımlanmış, Arapça’ya ise Rukh olarak girmiştir.

Simurg uçuşa kalktığında, bilgi ağacının yaprakları titrer her bitkinin tohumlarının dökülmesine neden olurdu. Bu tohumlar dünyanın her yanına dağılır gelmiş geçmiş her bitki çeşidinin kök almasını sağlar ve böylece de (bu bitkiler yoluyla) insanoğlunun tüm hastalıklarını tedavi ederler. Simurg’un tüylerinin bakır renginde olduğu söylenmiştir. Her ne kadar başlarda bir köpek-kuş olarak tasvir edilse de, daha sonraları sıklıkla bir insan veya köpeğin başıyla gösterilmiştir. Onun iyilik sever bir doğası olduğu ve kanatlarının bir dokunuşunun her türlü hastalık veya yarayı tedavi edeceğine inanılırdı.

 

Bebek Zal‘ı taşıyan Simurg tasviri

Şahname’de Simurg

Firdevsi’nin epik eseri Şahname‘de (Şahların Kitabı) Simurg en tanınmış halini almıştır. Şahname’de Simurg’un Prens Zal ile olan ilişkisi yer alır. Şahname’ye göre Kral Siam’ın oğlu Zal albino olarak doğmuştur. Kral Siam albino oğlunu görünce, çocuğun şeytanların tohumu olduğunu düşünüp çocuğu bir dağa terk etmiştir. Çocuğun ağlayışlarını duyan yumuşak kalpli Simurg çocuğu alıp büyütür. Zal her türlü bilgiye sahip Simurg’dan hikmet almış birçok şey öğrenmiştir. Yine de büyüyüp bir yetişkin olduğu zaman insanların dünyasına girmek ister. Simurg çok üzülse de, ona bir tane altın tüy verip gitmesine izin vermiştir. Eğer Zal, Simurg’un yardımına ihtiyaç duyarsa bu tüyü yakacaktır.

Krallığına döndüğünde Zal güzel Rudaba‘ya aşık olur ve onunla evlenir. Karısı bir oğula hamile kalır fakat doğum zamanı geldiğinde birçok sorun yaşarlar. Zal karısının doğum sırasında öleceğini fark eder ve tam Rudabah ölüme yakınken Zal Simurg’u çağırmaya karar verir. Ortaya çıkan Simurg Zal’ın bir tür sezaryan benzeri yöntem uygulamasını sağlar ve Rudabah ile çocuğun hayatını kurtarır. Bu çocuk daha sonra en ünlü ve büyük Pers kahramanlarından biri olacak Rüstem‘dir.

İslami Dönem

İranlı Sufi şair Ferid ud-Din Attar eseri Mantik ut-Tayr`da (Kuşların Buluşması) Simurg’u arayan bir kuş sürüsünden bahseder.

Sembolizmde Simurg

Sufi Feriddedin Attar bu kuştan kendini aramanın sembolü olarak söz eder. Batı’da Feniks, İran tradisyonunda Simurg, Orta doğu tradisyonunda Anka kuşu, Türk tradisyonunda Kerkes adını alan bu efsanevi kuşların ortak bir özelliği ölümsüzlüktür. Ayrıca bu kuşlarla ile ilgili anlatımlarda genellikle bir yanma motifi bulunur. Örneğin, Kerkes, Herodot ve Plütark’ın değindiği Feniks’te de görüldüğü gibi, öleceği zaman, bir tür ateş olup kendi kendini yakan ve kendisinden yeniden doğan bir kuştur. Anka ya da Zümrüd-ü Anka Orta doğu tradisyonuna göre, Kaf Dağı’nda yaşar. Bu efsanevi kuş sembolizmlerinde simgelenen başlıca anlamlar, spiritüel aydınlanma ve reenkarnasyon olarak açıklanır. Feniks sembolizminde kuşun yanması cehenneme iniş deneyimini, yeniden doğması ise arınılarak saf şuur halinin elde edilişini simgelemektedir.

Simurg (Öykü)

Rivayet olunur ki, kuşların hükümdarı olan Simurg Anka, Bilgi Ağacı’nın dallarında yaşar ve her şeyi bilirmiş…

Kuşlar Simurg’a inanır ve onun kendilerini kurtaracağını düşünürmüş. Kuşlar dünyasında her şey ters gittikçe onlar da Simurg’u bekler dururlarmış. Ne var ki, Simurg ortada görünmedikçe kuşkulanır olmuşlar ve sonunda umudu kesmişler.

Derken bir gün uzak bir ülkede bir kuş sürüsü Simurg’un kanadından bir tüy bulmuş. Simurg’un var olduğunu anlayan dünyadaki tüm kuşlar toplanmışlar ve hep birlikte Simurg’un huzuruna gidip yardım istemeye karar vermişler.

Ancak Simurg’un yuvası, etekleri bulutların üzerinde olan Kaf Dağı’nın tepesindeymiş. Oraya varmak için yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş. Kuşlar, hep birlikte göğe doğru uçmaya başlamışlar. Yorulanlar ve düşenler olmuş.

Önce Bülbül geri dönmüş, güle olan aşkını hatırlayıp;

Papağan; o güzelim tüylerini bahane etmiş (oysa tüyleri yüzünden kafese kapatılırmış) :

Kartal; yükseklerdeki krallığını bırakamamış;

Baykuş; yıkıntılarını özlemiş,

Balıkçıl kuşu; bataklığını.

Yedi vadi üzerinden uçtukça sayıları gittikçe azalmış.

Ve nihayet beş vadiden geçtikten sonra gelen Altıncı Vadi “şaşkınlık” ve sonuncusu Yedinci Vadi “yokoluş” ta bütün kuşlar umutlarını yitirmiş… Kaf Dağı’na vardıklarında geriye otuz kuş kalmış.

Simurg’un yuvasını bulunca ögrenmişler ki;

SİMURG ANKA =Otuz Kuş demekmiş. Onların hepsi Simurg’muş. Her biri de bir Simurg’muş.

Simurg Anka’yı beklemekten vaz geçerek, şaşkınlık ve yok oluşu da yaşadıktan sonra bile uçmayı sürdürerek, kendi küllerimiz üzerinden yeniden doğabilmek için kendimizi yakmadıkça, her birimiz birer Simurg olmayı göze almadıkça bataklığımızda, tüneklerimizde ve kafeslerimizde yaşamaktan kurtulamayacağız.

Diğer Mitolojilerde Anka Kuşu

Anka edebiyat ve tasavvufta yer alan efsanevi kuş. Arapların “Anka“, İranlıların “Simurg” adını verdikleri kuş, Türkçede her iki şekliyle birlikte “Zümrüdüanka” ve “Hüma” yahud “Umay” olarak adlandırılır. Efsanelere göre Kafdağı’nın tepesinde direkleri abanoz, sandal ve öd ağacından yapılmış köşke benzer bir yuvada yaşar. Başı, yassı burunlu yırtıcı bir hayvan başı gibidir. Cüssesi çok büyük olup, uçtuğu zaman hava kararır. Uçarken sel sesine veya gök gürültüsüne benzer sesler çıkarır. Göz kamaştırıcı bir parlaklığa sahiptir. İnsan gibi konuşur ve düşünür. Bilgisi ve hünerleri çok fazladır. Tüyleri ile yaraları iyi eder. Efsanelerde merhametli oluşuyla bilinen iyi kalpli ankanın yanısıra, canavar tabiatlı ikinci bir anka da vardır.

Anka, tasavvuf ve edebiyatta değişik manalarda kullanılmıştır. Tasavvufta, ankanın efsanevi özelliklerinden istifade edilerek bazı tasavvufi görüşler temsili olarak onunla anlatılmıştır. Anka tabirinin tasavvufa yerleşmesini Mantık-ut-Tayr adlı eserinde geniş olarak ele alan Feridüddin-i Atar sağlamıştır. Ona göre anka birlik-çokluk gibi iki zıt kavramı ifade eder. İbn-i Arabi ise ankayı bir toz yığını ve zerrecikleri olarak düşünmektedir.

Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında anka, efsanevi özellikleri ve değişik adlarıyla çeşitli teşbih, mecaz ve mazmunlar halinde geniş kullanma sahasına sahiptir. Özellikle divan edebiyatının manzum ve mensur metinlerinde iyi özellikleri ile zikredilir. Renkli tüyleriyle bir cennet kuşu kabul edilerek zümrüdüanka diye bahsedilmiştir. Yükseklerde uçması ve kolay avlanamayışı yüzünden ulaşılması çok zor durumları ifade etmek için kullanılmıştır. Sevgili, adı herkes tarafından iyi bilindiği halde, kendisini görenin olmaması, gözle görülmeyişi veya ona ulaşma zorluğu sebepleriyle ankaya benzetilmiştir. Onun aşığa iltifat etmesi ve yakınlık göstermesi ise aşığın başına “devlet kuşu” konması olarak kabul edilmiştir.

Ankanın en meşhur özelliği, kimseye muhtaç olmadan kendi başına yaşadığı için kanaati temsil etmesidir. Bu yüzden kanaat sahiplerine “ankameşreb” veya “ankatabiat” denir. Yine bu özelliği sebebiyle kimseden birşey beklemeden darda kalan herkese yardım eden bir varlık hüviyeti kazanmıştır.

Anka, tekke edebiyatında da çeşitli mazmunlar halinde geniş olarak yer alır. Halk hikaye ve masallarında zümrüdüanka adıyla, masal kahramanlarına yardım eden bir kuş olarak rastlanır.

Huma kuşu yükseklerden seslenir;

Sen ağlama ala gözler ıslanır.Anka, birçok tradisyonda yer alan efsanevi kuşun Farsça’daki adlarından biridir. Eski Yunan mitolojisinde “Phoenix” Arap tradisyonunda “Anka“, Çin’de “Tanniao” ve kimi tradisyonlarda “Homa” ya da “Rokh” adını alır.

Simurg (Simorgh), İran tradisyonunda insan dili bilen, mesajcı, sırdaş, hikmet sahibi, mükemmel bir kuştur. Kahramanları taşır, uzak mesafelere yolculuk yaptırır ve yakıp kendisini tekrar çağırabilsinler diye onlara kendi tüylerinden birkaç tane bırakır.

Arap tradisyonuna göre bu kuş, efsanevi Kaf Dağı’nın üzerindedir; Yunan mitolojisine göre öldükten sonra küllerinden doğan harika bir kuştur; Taoizm‘de ise ölümsüzlüğün sembolüdür.

Sufi Ferideddin Attar, efsane ve masallardaki bu kuştan “kendini aramanın sembolü” olarak söz eder; masallardaki kahraman, sonunda, uzaklarda aradığı şeyin aslında çok yakınında olduğunu, yani kendisinde veya kendi içinde olduğunu idrak eder. Bu, “kendini bilme” sembolizmi, inisiyatik ifadelerle, inisiyatik ölüm ve başkalaşım geçirerek yeniden doğuş, mistisizmdeki ifadelerle, “uyanma, aydınlanma, kurtulma” olarak ifade edilir.

Kısaca, Simurg Kuşu, bir tekamül hedefinin sembolüdür ki,ezoterik bilgilerde nefsaniyetini tümüyle alt etme ve ‘Dünya gezegeni okulu’ ndan mezun olacak düzeye gelme olarak ifade edilir.

Kimi yazarlar Hindu tradisyonundaki Garuda ve Eski Mısır tradisyonundaki “Bennu” kuşunu Simurg ile bir tutarlarsa da, bu kuş Simurg (Anka) Kuşu’ndan çok farklı niteliklere sahip olarak betimlenir ve daha farklı anlamlara gelir.

Kaynaklar:

Wikipedia
Antoloji.com
Türkçe Bilgi
http://users.winshop.com.au/annew/Ankaa.html

Yahya Kemal Beyatlı